ميسازد بقوله .
لا يَسْتَوِي أَصْحابُ النَّارِ
برابر نيستند نزديك خدا ياران دوزخ كه نفس خود را خوار ساخته بكسب معاصى مستحق نار شدند
وَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ
و اصحاب بهشت كه در استكمال نفس خود كوشيده سزاوار جنت گشتند
أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمُ الْفائِزُونَ
ياران بهشت يعنى ساكنان آن ايشانند رستگاران يعنى از عذاب جحيم بازرسته و در نعيم مقيم پيوسته بعد از آن بر سبيل تمثيل در بيان تعظيم قرآن ميفرمايد كه .
لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ
اگر ميفرستاديم ما اين قرآن را بر كوهى بر طريق مثل
لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ
هر آينه ميديدى آن را ترسنده و شكافته و از هم ريخته از ترس خدا و از هيبت و عيدى كه در قرآنست يعنى كوه با وجود بزرگى و سختى بترسيدى و گردن نهادى و دلهاى كافران متأثر نميشود .
وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
و اين مثلها و آنچه مثل اين مثل است از امثال قرآنى كه از جمله آن دو مثل ديگر در اين سوره گذشت بيان ميكنيم از براى مردمان شايد كه انديشه كنند از روز آخر و مواعيد آن در اين كلام توبيخ است بر عدم تخشع انسان نزد تلاوة قرآن به جهت قساوة قلب و قلت تدبر در آن و بعد از آن به جهت تعظيم قرآن اظهار ربوبيت و عظمت خود ميفرمايد بقوله .
هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
آنكسى كه قرآن فرو فرستاد خداى به حق است كه نيست معبودى كه مستحق عبادت باشد مگر او سبحانه
عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ
داناى آنچه نهانست علم او بر بندگان از جواهر قدسيه و آنچه مشاهده ايشانست از اجرام و اعراض يعنى داناى جميع نهان و آشكار است يا محيوة و ممات
هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ
اوست بسيار بخشش كه رحمة عامهء سابقه او در دنيا احاطه جميع خلق نموده مهربان كه رحمة خاصة او در آخرة كه غفران و رضوان است بمؤمنان رسيده پس به جهت تاكيد اعادهء صدر آيه مينمايد بقوله .
هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
اوست آنخدائى كه به هيچ وجه نيست خدائى سزاوار پرستش مگر او
الْمَلِكُ
پادشاهى كه جميع ممالك و ملكوت ملك اوست و همه اشيا در تحت تصرف او و هيچكس قادر نيست بر منع او چه جلال ذاتش باستغناى مطلق مقرونست و كمال صفاتش از وجه احتياج مصون
الْقُدُّوسُ
در نهايت تنزه است پس مبراست از جميع قبايح و رذايل و مطهر از شريك و اولاد و از صفات اجسام يا مبارك كه جميع بركات از جانب او فايض است و همه خيرات از او نازل
السَّلامُ
سالم از عيوب و علل و مبرا از نقص و عجز و خلل يا معطى