از حب مال و بغض انفاق واجبه و مخالفت نمايد با نفس اماره
فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
پس آنگروه رستگارانند جابر انصارى از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه فرمود از شح بپرهيزيد كه شح هلاك گردانيد كسانى را كه بيش از شما بودند و بعد از بيان صفات اصحاب ذكر تابعين ميفرمايد قرنى بعد از قرنى تا انقراض دنيا و ميگويد كه .
وَ الَّذِينَ جاؤُ مِنْ بَعْدِهِمْ
و آنان كه آمدند يعنى ميآيند از پس مهاجر و انصار
يَقُولُونَ
ميگويند از روى نياز
رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا
اى پروردگار ما بيامرز گناهان براى ما
وَ لِإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالْإِيمانِ
و براى برادران ما در دين آنان كه پيشى گرفتند بر ما بايمان
وَ لا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا
و مگردان يعنى وضع مكن در دلهاى ما كينه و حسدى و خيانتى مر آنانرا كه گرويدهاند يعنى نگه دار ما را بلطف ابدى و فضل سرمدى خود از ارادهء بدى بمؤمنان
رَبَّنا إِنَّكَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ
اى پروردگار ما بدرستيكه تو مهربانى پس دعاى ما مستجاب كن پس ما را برحمت شاملهء خود در زمرهء سابقان داخل گردان حق تعالى در اين آيه مؤمنان را بر سه فرقه فرود آورده مهاجر و انصار و تابعان كه موصوف باشند به پاكى عقيده و بپاكيزگى طينت و بعد از مدح مهاجر و انصار و تابعين بيان احوال منافقين مىكند كه .
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نافَقُوا
آيا نگاه نميكردى بسوى آنان كه نفاق ميورزند و خلاف آنچه در باطن دارند ظاهر ميكنند يعنى ابن ابى و ابن نبيل و رفاعه و احزاب ايشان
يَقُولُونَ لِإِخْوانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ
ميگويند مر برادران خود را يعنى امثال و اشباه خود آنان كه نگرويدند از اهل تورية كه غم مخوريد و انديشه بخاطر خود راه ندهيد
لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ
اگر بيرون كرده شويد از ديار خود هر آينه بيرون آييم ما با شما از روى مودت و مصاحبت
وَ لا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً
و فرمان نبريم در خلاف و جدال با شما يكى را كه محمد است يا هيچكس را از مسلمانان يعنى در مخالفت نمودن با شما اطاعت ايشان نكنيم
أَبَداً
در هيچ وقتى از اوقات
وَ إِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ
و اگر كارزار كرده شويد يعنى اگر مسلمانان با شما قتال كنند هر آينه يارى كنيم شما را
وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ
و خدا گواهى ميدهد آنكه ايشان يعنى منافقان دروغ گويانند در آنچه ميگويند .
لَئِنْ أُخْرِجُوا لا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ
و اگر بيرون كرده شوند از مدينه بيرون نروند منافقان با ايشان و موافقت ايشان نكنند
وَ لَئِنْ قُوتِلُوا لا يَنْصُرُونَهُمْ
و اگر مقاتله كرده شوند