مَنْ يَشاءُ
هر كرا ميخواهد از اهل ايمان بدون ايجاب آن
وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ
و خداى خداوند فضل بزرگست بر مؤمنان هم در دنيا بتوفيق ايمان در طاعت و هم در آخرت بمغفرت و جنت بعد از تبيين ثواب بطاعات بيان اعراض بر تحمل مصيبت ميفرمايد .
ما أَصابَ
نرسد و نخواهد رسيد
مِنْ مُصِيبَةٍ
هيچ مصيبت رسيده را
فِي الْأَرْضِ
در زمين چون قحطى و گرانى و نقصان اموال و زروع و اثمار و غير آن از مرك فرزندان
وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ
و نه در نفس شما چون امراض و آلام و غموم و موت اقربا و احبا و جز آن از انواع آفات
إِلَّا فِي كِتابٍ
مگر آنچه ثبت كرده شده است در لوح محفوظ
مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها
پيش از آنكه بيافرينم نفسها را يا زمين را يا مصيبت را تا ملائكه به آن استدلال كنند بر آنكه او سبحانه عالم بالذاتست و حقايق اشيا را پيش از وقوع آن ميداند
إِنَّ ذلِكَ
بدرستيكه اثبات مصايب در لوح محفوظ و ايجاد آن در آن با وجود بسيارى آن
عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ
بر خداى آسانست جهت غناى او در آن از عدت و مدت و اگرچه دشوار است بر عباد و اين مصايب نازله در لوح محفوظ مثبت شده .
لِكَيْلا تَأْسَوْا
تا اندوهگين نشويد و غم نخوريد
عَلى ما فاتَكُمْ
بر آنچه فوت شده باشد شما را از مال و ارزانى و عافيت و صحت و ساير مال و منال
وَ لا تَفْرَحُوا
و شادمان نگرديد
بِما آتاكُمْ
به آنچه داد شما را از نعم مذكوره چه هر كه عالم باشد به اين كه نه اندوه او را قراريست و نه فرح او را اعتبارى نقم برو آسان شود و بنعم آن فرحناك و نازان نميشود و همچنين اگر دانست كه آنچه از او فوت شده عوض آن بر خدا واجبست كه در دنيا و آخرت به او رساند محزون نخواهد شد از آن و اگر عالم باشد به اين كه نعمتى كه به او رسيده مستلزم تكليف شكر است و ايفاى حقوق واجبه از آن فرحناك نخواهد گشت و بدانكه اين آيه مشعر است بر چهار صفت اول حسن خلق زيرا كه هر كه وجود و عدم دنيا نزد او يكسانست و مساويست و حسد و معادات و نزاع كه از اسباب سوء خلقاند از او مسلوب خواهد بود چه اينها از نتايج حب دنياست دوم استحقار دنيا و اهل آن به جهت عدم فرح بوجود آن و عدم حزن بعدم آن سوم تعظيم آخرت به جهت آنكه رسيدن مصايب و نوايب مثمر ثواب دايميست كه خاليست از نواقص شوايب چهارم افتخار به خدا نه باسباب دنيا و از امير المؤمنين عليه السّلام مرويست كه هر كه به اين آيه كار كند هر آينه زهد را بهر دو طرف آن