دست افزار حصول نعم اخروى نسازد به جهت مستلذات نفس و هوا به كار آن بپردازد اما اگر صاحب دولتى بمدد توفيق اسباب دنيا تحصيل عقبى نمايد و بسبب آن از مراضى ربانى بهرهء بردارد دنيا نسبت به او متاع سرور خواهد بود نه متاع غرور و مؤيد اينست حديث نبوى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه نعم المال الصالح للرجل الصالح بعد از تحقير دنيا و تنفر آن ترغيب بر مسابقه نمودن باسباب مغفرت ميفرمايد كه .
سابِقُوا
پيشى گيريد بر يكديگر يعنى مسارعت نماييد مانند مسارعت سابقان به يكديگر در دويدن و تاختن اسب در ميدان
إِلى مَغْفِرَةٍ
بسوى موجبات آمرزش كه واقع شود
مِنْ رَبِّكُمْ
از نزد پروردگار شما و از جملهء موجبات آمرزش و مغفرت توبه است و استغفار و اداى نماز فريضه و روزه و صدقة و حج و جهاد و حضور جماعت و مسابقة كردن بصف اول و بتكبير اول سلمى گفته كه وسيله مغفرت متابعت حضرت رسالتست پس معنى آية آنست كه بشتابيد بمتابعت پيغمبر كه سبب آمرزش است
وَ جَنَّةٍ عَرْضُها
و پيشى گيريد باستحقاق بهشتيكه پهناى آن
كَعَرْضِ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ
مانند پهناى آسمان و زمين است بشرطيكه همه را صحايف رقيقه سازند و به يكديگر وصل كنند هرگاه عرض آن به اين مثابه باشد پس طول آن در چه مرتبه باشد و چون بهشت بر بالاى آسمان هفتم است پس منافات نداشته باشد به آنكه عرض آن چون عرض آسمان و زمينست در خبر است كه جبرئيل عليه السّلام ارادهء آن نمود كه طول بهشت را بداند سى هزار سال بپريد ضعيف شد از خدا مدد قوت خواست سى هزار بار هر بارى سى هزار سال بپريد پس مناجات كرد كه خدايا بيشتر طى كردهام يا گذاشتهام حورى از خيمهء خود آواز داد كه اى روح اللّه چرا زحمت خود ميدهى و خود را ميرنجانى به خدا كه درين مدت كه ميپرى هنوز از ملك من بيرون نرفتهء جبرئيل گفت تو كيستى گفت من حورىام از حوريان كه مخلوق شدهام براى مؤمنى از مؤمنان
أُعِدَّتْ
آماده كرده شده است اين بهشت كه به اين صفت متصف است
لِلَّذِينَ آمَنُوا
براى آنان كه گرويدهاند
بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ
به خدا و رسولان او
ذلِكَ
آنچه موعود شده است از رحمت و مغفرت
فَضْلُ اللَّهِ
فضل خدايست و كرم او چه نعيم باقى را جزاى قليل فانى داده و اگر اقتصار كند در جزا بر قدر آنچه بنده مستحق آن شده باشد بر سبيل عدل خواهد بود و ليكن بفضل خود زياده بر استحقاق برو كرامت ميفرمايد و بعضى گفتهاند كه هيچكس بخير دنيا و آخرت نميرسد مگر بفضل خدا چه او سبحانه اگر ما را بطاعت امر نميكرد و راه اهتدا بما نمينمود و در عمل صالح توفيق نميداد بنعيم ابدى و اخروى نمىرسيديم پس همه از فضل او باشد
يُؤْتِيهِ
ميدهد آن را بعنايت خود