مثوبت نيكو را كه بهشت است اما با تفاوت درجات
وَ اللَّهُ
و خداى
بِما تَعْمَلُونَ
به آنچه ميكنيد از انفاق و قتال بر وجه اخلاص
خَبِيرٌ
دانا است به ظاهر و باطن آن و همه را بر وفق نيات آن جزا خواهد داد اهل خلاف اين آيه را تخصيص ميدهند بابن قحافه همچنانكه بيضاوى و صاحب كشاف آوردهاند كه نزلت فى ابن قحافة لانه اول من اسلم و اوّل من انفق فى سبيل اللّه و اين محض عناد است زيرا كه در آيهء
السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ
گذشت كه امير المؤمنين عليه السّلام اسبق همه بود در اسلام و سخاوت و شجاعت كه سبب افضليت است از هيچكس اين مقدار شهرت نيافته كه از آنحضرت و سخاوتش بمرتبهء بود كه با وجود گرسنگى خود مردم را اطعام ميكرد آيهء
وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً
مصرح است بر آن و نزديك وى زر و نقره يكسان بود چنان كه در خبر صحيح وارد شده كه روزى اعرابى از وى طلبى كرد و كيل خود را فرمود كه اعط الاعرابى الفابده باعرابى هزار و تعيين نفرمود كه زر يا نقره و كيل گفت زر بدهم يا نقره فرمود كلاهما عندى حجر آن هر دو نزد من حكم حجر دارد اعرابى را بده آنچه انفع باشد بوى و غزوات وى قبل از فتح مكه و بعد از آن از آفتاب روشنتر است و مخالف و موافق را در آن اتفاق است و شبههء نيست در آنچه انفاق و جهاد فرع اسلام است و از مسلمات مخالفانست كه آنحضرت در اسلام اسبق از همه بود پس تخصيص آيه بر وى اولى باشد نه بابن قحافه همچنانكه صاحب كشاف و بيضاوى از فرط عناد و عصبيت گفتهاند پس بجهة حث بر انفاق ميفرمايد كه .
مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ
كيست آنكه قرض دهد خدايرا يعنى نفقه كند مال را باميد عوض تسميهء انفاق به قرض جهة آنست كه قرض دينيست واجب العوض انفاق نيز امريست لازم الاجر پس منفق مانند كسى باشد كه وام دهد
قَرْضاً حَسَناً
وامى نيكو يعنى بطيب نفس و اخلاص در افضل جهات صرف كنند
فَيُضاعِفَهُ
پس زياده گرداند خداى آن قرضرا
لَهُ
براى او يعنى اجر او را مضاعف سازد از ده تا هفتصد يا بيشتر
وَ لَهُ
و مر او را بود
أَجْرٌ
مزدى بزرك كه اضعاف كثيره به آن منضم شده باشد و آن بهشت است
كَرِيمٌ
گرامى فى نفسه و اگرچه مضاعف نباشد چه جاى آنكه باضعاف منضم شده باشد و آن بهشت است كه مشحونست بانواع نعم - علماء محققين گفتهاند كه قرض حسنه جامع ده صفت باشد اول آنكه از مال حلال باشد زيرا كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود ان اللّه طيب لا يقبل الا الطيب دوم آنكه از اموال نفيسه متصدق باشد نه ردى آن كقوله و لا تيمموا الخبيث منه تنفقون سوم آنكه محب آن مال باشد و راجى بحيوة خود زيرا كه حضرت رسالة صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را از افضل صدقه سؤال كردند