معلوم خواهيم داشت به قدر اعمال و امروز صف زدگانيم و به پاكى و پاكيزگى ياد كنندگان ملك متعال آوردهاند كه مشركان مكه پيش از بعث پيغمبر ميگفتند كه اگر كتابى از آسمان نازل شود ما دست از لوث شرك و كفر شسته منقاد او ميشديم و اوامر و نواهى آن را اطاعة ميكرديم و چون قرآن كه اشرف كتب سماويست نازل شد به آن نگرويدند و بر كفر خود مصر شدند حق تعالى فرمود كه .
وَ إِنْ كانُوا
و بدرستى كه بودند كافران قريش پيش از بعثت .
لَيَقُولُونَ لَوْ أَنَّ عِنْدَنا ذِكْراً
ميگفتند هر آينه اگر نزديك ما بودى كتابى
مِنَ الْأَوَّلِينَ
از جنس كتب پيشينيان يعنى بر ما كتابى نيز نازل مىشد همچنانكه بايشان آمد .
لَكُنَّا
هر آينه مىبوديم ما
عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ
بندگان خدا كه پاك كرده شدگان باشند از لوث شرك و كفر باخلاص عبادت كنندگان خدا و چون قرآن نزول اجلال يافت .
فَكَفَرُوا بِهِ
پس نگرويدند به او
فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
پس زود باشد كه بدانند عاقبت كفر و شرك خود را كه مغلوبيت است در دنيا و عقوبة در عقبا بعد از آن به جهت زيادتى تهديد و وعيد ايشان ميفرمايد كه .
وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا
و هر آينه پيشى گرفته است سخن ما
لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ
براى بندگان ما كه فرستاده شدگان بودند يعنى پيغمبران و آن سخن در لوح محفوظست به اين مضمون كه .
إِنَّهُمْ
بدرستى كه رسولان ما
لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ
هر آينه ايشانند نصرت داده شدگان .
وَ إِنَّ جُنْدَنا
و بدرستى لشگريان ما متابعان انبياء مااند
لَهُمُ الْغالِبُونَ
هر آينه ايشانند غلبه كنندگان بر كافران در عقبى و دنيا اما در دنيا بنصب حجة و قتال و اما در عقبى بعلو ايشان بر آنها و در روايت آمده كه هيچ پيغمبرى در حرب مغلوب نشده و مقتول نگشته بلكه قتل او بر وجه حيله و يا در غير حرب بوده و در اين صورت نيز حق تعالى امت او را بعد از او نصرت كرامت فرموده و چونكه نصرت قوم در حكم نصرت اوست پس او گوئيا شرف نصرت يافته و بعد از ذكر دلايل واضحه بر بطلان اهل شرك با وجود حجج روشن كه قدم از ظلمت كفر و شرك بيرون نمينهد ميفرمايد كه .
فَتَوَلَّ عَنْهُمْ
پس روى بگردان از ايشان
حَتَّى حِينٍ
تا هنگام امر بقتال و زمان انقضاى امهال و وعدهء نصرت كه روز بدر است يا روز فتح مكه و غير آن و نزد ابن عباس مراد از حين وقت مرگ ايشانست يا روز قيامت نزد بعضى ديگر