تا چهل سالگى
ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخاً
پس بعد از چهل سالگى باقى ميگذارد شما را تا ميگرديد پير
وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ
و برخى از شما آنكس است كه قبض روح او مىشود پيش از شيخوخيت
وَ لِتَبْلُغُوا
و نقل مىكند از سنى بسنى ديگر پيش از شيخوخية تا برسيد
أَجَلًا مُسَمًّى
بمدتى نام برده شده كه وقت موتست
وَ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
و تا شايد كه تعقل كنيد در آفرينش خود در انتقال خود از هر درجه بدرجه و به اين عارف شويد به خالق خود .
هُوَ الَّذِي
او آنكس است كه بمحض قدرت خود
يُحْيِي
زنده ميگرداند شما را
وَ يُمِيتُ
و ميميراند
فَإِذا قَضى أَمْراً
پس چون حكم كند بامرى يعنى هرگاه كه اراده كند كه كارى پديد آورد از زنده گردانيدن و ميرانيدن و ساير مقدورات
فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ
پس جز اين نيست كه ميگويد مر آن امر را
كُنْ
باش
فَيَكُونُ
پس زود بباشد بلا تاخير يعنى تكوين آن مينمايد بدون احتياج بآلتى و مدتى و كلفتى چون قدرت ذاتيه موقوف به هيچ چيز نيست و چون كفار با وجود كثرت دلايل واضحه در مقام جدال و عناد بودند از اينجهت بعد از ذكر بينات در تهديد ايشان ميگويد كه .
أَ لَمْ تَرَ
آيا نمىبينى و نمينگرى
إِلَى الَّذِينَ
بسوى آنان كه
يُجادِلُونَ
جدال و نزاع ميكنند
فِي آياتِ اللَّهِ
در آيتهاى خداى كه حجج قرآنيه و ساير معجزات نبويه است
أَنَّى يُصْرَفُونَ
چگونه و بچه نوع برگردانيده ميشوند از تصديق كردن به آن با وجود وفور دلايل و آيات .
الَّذِينَ كَذَّبُوا
مجادلان آنانند كه تكذيب كردند و نگرويدند
بِالْكِتابِ
به قرآن
وَ بِما أَرْسَلْنا بِهِ
و به آنچه فرستاديم به آن چيز
أَرْسَلْنا
پيغمبران خود را از كتب و احكام شرايع
فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
پس زود باشد كه بدانند عاقبت تكذيب و خاتمهء ناگرويدن را .
إِذِ الْأَغْلالُ
وقتى كه غلهاى آتشين
فِي أَعْناقِهِمْ
در گردنهاى ايشان باشد
وَ السَّلاسِلُ يُسْحَبُونَ
و زنجيرها در گردن كفار باشد در حالتى كه كشيده شوند به آن .
فِي الْحَمِيمِ
در آب جوشان يا بزنجيرهاى كشيده ميشوند در آبى بغايت گرم - وهب بن منبه از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كند كه حق تعالى در دوزخ ابرى سياه بيافريند و ايشانرا گويد شما را چه آرزو است ايشان گويند آرزوى آب سرد داريم حق تعالى ابر را امر كند كه بجاى باران غلها و سلسلها بر ايشان ببارد بندها بر سر بندهاى ايشان آيد و غلها آنگاه از آن ابر آتش ببارد و دوزخ گرمتر شود
ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ
بعد از آن در آتش دوزخ سوخته شوند .
ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ
بعد از آن گفته