است مر اهل اعتبار را بر آنكه كفره بعد از ظهور معجزهء مقترحه موجب نزول عذابست
وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ
و نبودند قوم ثمود بيشتر ايشان گرويدگان در روايت آمده كه همه قبايل ثمود با وجود كثرت چهار هزار كس ايمان آورده بودند و بس
وَ إِنَّ رَبَّكَ
و بدرستى كه پروردگار تو
لَهُوَ الْعَزِيزُ
هر آينه اوست غالب كه در انتقام مغلوب نگردد
الرَّحِيمُ
مهربان كه بدون استحقاق عذاب نفرمايد
كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ
تكذيب كردند قوم لوط يعنى اهل مؤتفكات
الْمُرْسَلِينَ
پيغمبران را چون ابراهيم و لوط و غير ايشان از انبياى گذشته
إِذْ قالَ لَهُمْ
ياد كن چون گفت مر ايشان را
أَخُوهُمْ لُوطٌ
برادر نسبى ايشان لوط عليه السّلام و گويند مراد باخوت شفقت است زيرا كه ميان لوط و اهل مؤتفكه علامت نسب نبود حاصل كه لوط ايشانرا گفت
أَ لا تَتَّقُونَ
آيا نميترسيد در ارتكاب معاصى عظيمه از خداى
إِنِّي لَكُمْ
بتحقيق كه مر من شما را
رَسُولٌ أَمِينٌ
فرستادهام كه امينم در نصيحت يعنى نيكو خواه شماام و غرض من از اين هدايت شماست نه غير آن
فَاتَّقُوا اللَّهَ
پس بترسيد از خداى در ترك استماع نصيحت من
وَ أَطِيعُونِ
و فرمان بريد مرا در قبول موعظه
وَ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ
و نميطلبم از شما بر پند و نصيحت
مِنْ أَجْرٍ
هيچ مزدى تا بر شما گران آيد و آن را بسمع قبول نشنويد
إِنْ أَجْرِيَ
نيست مزد من بر اين پند
إِلَّا عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ
مگر بر پروردگار عالميان
بعد از آن بر سبيل انكار و سرزنش ميفرمايد كه
أَ تَأْتُونَ الذُّكْرانَ
آيا ميآييد به مردن
مِنَ الْعالَمِينَ
از عالميان كه هيچكس در اين امر شريك شما نيست و عملى كه با زنان بايد كرد با مردان ميكنيد
وَ تَذَرُونَ
و ميگذاريد و دست باز ميداريد
ما خَلَقَ لَكُمْ
آن را كه آفريده است براى استمتاع شما
رَبُّكُمْ
پروردگار شما
مِنْ أَزْواجِكُمْ
از زنان شما
بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ عادُونَ
بلكه شما گروهى هستيد از حدود گذشتگان كه با وجود زنان به مباشرت مردان ميل داريد و ساير آدميان بلكه همهء حيوانات به اين ميل نميكنند
قالُوا
گفتند قوم لوط در جواب او كه
لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ يا لُوطُ
اگر بازنايستى اى لوط از نهى ما از اين عمل ما آنچه دعوت ميكنى
لَتَكُونَنَّ مِنَ الْمُخْرَجِينَ
هر آينه باشى از بيرون كردگان از ميان ما يعنى ترا از شهر خويش اخراج كنيم همچنين كه مردمان