و ميشناسيد از انواع نعمتها
و بعد از اجمال در صدد تفصيل آن درآمده فرمود كه
أَمَدَّكُمْ بِأَنْعامٍ
مدد كرد شما را بچهارپايان چون شتر و گاو و گوسفند تا از ايشان اخذ فوايد كنيد
وَ بَنِينَ
و به پسران تا در همه حال يار و مددگار شما باشند
وَ جَنَّاتٍ
و ببوستانهاى پر از ميوه كه از آن ميخوريد
وَ عُيُونٍ
و بچشمهاى آب كه ميآشاميد و بزراعات و اشجار ميدهيد و با وجود اين نعمتها كفران و ناسپاسى نعم او ميكنيد
إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ
بدرستيكه من ميترسم بر شما كه بر شرك مصريد
عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ
عذاب روز بزرگ در دنيا كه باد صرصر است و در آخرت كه آتش دوزخ است
قالُوا
گفتند عاديان در جواب هود
سَواءٌ عَلَيْنا
يكسانست بر ما
أَ وَعَظْتَ
يا پند دهى ما را
أَمْ لَمْ تَكُنْ مِنَ الْواعِظِينَ
يا نباشى از پند دهندگان يعنى ما طريق خود را از دست نمىدهيم خواه تو نصيحت كنى و خواه نكنى
إِنْ هذا
نيست اين كار كه برآنيم از بت پرستى و تكبر و تجبر و بناهاى بلند
إِلَّا خُلُقُ الْأَوَّلِينَ
مگر عادت پيشينيان از ما و ما اقتدا كنندهايم بايشان يا نيست آنچه تو آوردهء بما از توحيد ترك امور مذكوره مگر عادت آنها كه از پيش بودند از كسانى كه دعوى پيغمبرى ميكردند و مانند آنچه تو ميگوئى مى گفتند
وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ
و نباشيم ما عذاب كرده شدگان بر اين عادتهاى قديمه
فَكَذَّبُوهُ
پس تكذيب كردند رسالت هود را
فَأَهْلَكْناهُمْ
پس هلاك كرديم ايشان را بباد صرصر بسبب آن تكذيب
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستى كه در هلاك قوم عاد
لَآيَةً
هر آينه نشانهايست دلالت كننده بر آنكه عاقبت اهل تكذيب بعد از استيصال به عقاب اخروى كشيد
وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ
و نبودند بيشتر آنها
مُؤْمِنِينَ
گروندگان چه اندك از آن قبيله با هود عليه السّلام گرويده بودند
وَ إِنَّ رَبَّكَ
و بدرستى كه پروردگار تو
لَهُوَ الْعَزِيزُ
هر آينه اوست غالب كه از تعذيب كفار باك ندارد و هيچكس او را در انتقام از ايشان عاجز نسازد
الرَّحِيمُ
مهربان كه مؤمنان را از مهلكه عقوبت بيرون آرد
كَذَّبَتْ ثَمُودُ الْمُرْسَلِينَ
بدروغ نسبت دادند قبيلهء ثمود فرستادگان خداى را يعنى صالح عليه السّلام و انبياى سابق را
إِذْ قالَ لَهُمْ
ياد كن چون گفت مر ايشان را
أَخُوهُمْ
برادر آنها از حيثيت قرابت و نسب
صالِحٌ
صالح بن عبيد عليه السّلام بقوله تعالى
أَ لا تَتَّقُونَ
آيا نميترسيد از