غرق كردن فرعون و اتباع او
لَآيَةً
هر آينه علامتى است روشن بر قدرت الهى
وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ
و نبودند قوم بيشتر فرعون
مُؤْمِنِينَ
گرويدگان چه از تمامى قبطيان از مردان غير خرقيل كه مؤمن آل فرعون بود كسى ايمان نياورده بود و او با حضرت موسى عليه السّلام از مصر بيرون آمده بود و از زنان همين آسيه زن فرعون و زنى كه راه نمونى كرد بر تابوت يوسف عليه السّلام
وَ إِنَّ رَبَّكَ
و بدرستى كه پروردگار تو اى محمد
لَهُوَ الْعَزِيزُ
هر آينه اوست غالب و هيچكس را قوت غالبيت بر او نيست
الرَّحِيمُ
مهربان كه عقوبت نكند مگر بعد از الزام حجت باولياء خود
وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ
و بخوان اى محمد بر مشركان عرب
نَبَأَ إِبْراهِيمَ
خبر ابراهيم را كه ايشان خود را به دو نسبت ميكنند و بفرزندى او فخر مينمايند و در اين خبر تسلية تو و موعظهء قوم تست
إِذْ قالَ
ياد كن ايمحمد چون گفت ابراهيم
لِأَبِيهِ
مر پدر خود يعنى عم خود را كه بمنزلهء پدرش بود مر تربيت و اشفاق
وَ قَوْمِهِ
مر گروه خود را يعنى اهل بابل مراد آنست كه از عم خود بپرس كه
ما تَعْبُدُونَ
چيست كه ميپرستيد غرض وى از اين سؤال آن بود كه بايشان نمايد آنچه بعبادت آن مشغولند از اصنام كه مستحق عبادت نيستند
قالُوا
گفتند در جواب ابراهيم
نَعْبُدُ أَصْناماً
ميپرستيم بتان را
فَنَظَلُّ لَها
پس هميشه ميباشيم مر ايشانرا
عاكِفِينَ
ملازمان و مجاوران در روز مراد از اصنام صورتهائى ميبود كه ساخته بودند از انواع فلزات بر صورت مختلفه و بر عبادت آن مداومت مينمودند
قالَ
گفت ابراهيم بر وجه الزام كه بتان شما
هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ
آيا ميشنوند خواندن شما را و اجابت دعاى شما ميكنند
إِذْ تَدْعُونَ
وقتى كه بخوانيد ايشان را
أَوْ يَنْفَعُونَكُمْ
يا سود ميرسانند شما را كه پرستش ايشان ميكنيد
أَوْ يَضُرُّونَ
يا زيان ميرسانند به كسى كه اعراض كرده از عبادت ايشان از جواب عاجز شده نتوانستند كه بنعم جواب دهند پس بهانه تقليد پيش آورده
قالُوا
گفتند در جواب
بَلْ
نه چنانست كه تو گفتى از اجابت دعا و نفع و ضرر كه از ايشان ديده باشيم بلكه
وَجَدْنا آباءَنا
يافتهايم پدران خود را كه ايشان
كَذلِكَ يَفْعَلُونَ
همچنان ميكردند يعنى اينان را پرستش ميكردند و بر آن مقيم بودند ما نيز اقتدا بايشان كرده بپرستش اينها قيام مينمائيم بدانكه بت پرستان را هيچ دليلى نيست بر صحت دين خود اما به جهت شبههء باطله از مذهب حق