بگذرم و در اثنا بنى اسرائيل اضطراب بمرتبهء رسانيدند كه موسى بيطاقت شد و بدرگاه الهى بناليد و از عبد اللّه بن سلام نقل است كه موسى دست بمناجات برداشت و گفت يا كائنا قبل كل شىء مكون كل شىء اجعل لنا فرجا و مخرجا حق تعالى بوى وحى فرستاد كه ما دريا را به حكم تو كرديم ويرا بكنيت بخوان و عصا بر آن زن و بر او حكم فرما تا راه در او پيدا شود
همچنانكه ميفرمايد كه
فَأَوْحَيْنا
پس وحى كرديم
إِلى مُوسى
بسوى موسى
أَنِ اضْرِبْ بِعَصاكَ الْبَحْرَ
آنكه بزن عصاى خود را بنهر نيل كه ما بين ايله و مصر است و يا بدرياى قلزم كه ميان يمن و مكه است يا بمصر موسى عليه السّلام بر لب دريا آمد و عصا بر دريا زد و گفت يا ابا خالد ما را راه ده
فَانْفَلَقَ
پس در هم شكافت دريا و در او دوازده راه پديد آمد
فَكانَ كُلُّ فِرْقٍ
پس بود هر پاره كه جدا شده بود از هم
كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ
همچون كوه بزرك يعنى مانند كوه بلند برآمد و قرار گرفت و فى الحال بادى بتك دريا و زيد و گل او خشك كرد و هر سبطى از دوازده سبط بنى اسرائيل از راهى به دريا درآمدند
وَ أَزْلَفْنا ثَمَّ
و نزديك گردانيديم آنچه شكافته شده بود دريا
الْآخَرِينَ
ديگران را يعنى همه قوم فرعون را بر لب درياى نيل آورديم كه شكافته شده بود آوردهاند كه چون فرعون به كنار دريا رسيد و آنحال را بديد خواست كه سفهاى قوم خود را فريب دهد گفتا بقوم چه مىبينيد كه دريا از هيبت من شكافته شده هامان بخفيه به او گفت تو خود ميدانى كه اين صورت بدعاى موسى واقع شده زنهار كه به دريا درنيائى كه خود را و همه كسان خود را هلاك گردانى فرعون خواست كه عنان برتابد جبرئيل بر ماديانى نشسته خود را پيش فرعون به دريا افكند و فرعون بر ايغرى تند سوار بود ايغر بوى ماديان شنيده عنان تمالك از دست داده روى به دريا نهاد لشگريان چون ديدند كه فرعون به دريا درآمد هر فوجى از راهى به دريا درآمدند و ميكائيل بر عقب آن لشگر مىآمد و لشگريان را ميراند تا تمامى به دريا درآمدند و حكم الهى به دريا رسيد كه به حال خود باز آى پس بيكبار آبهاى دريا بهم پيوست و مجموع فرعونيان غرق شدند و بنى اسرائيل بسلامت در كنار دريا قرار گرفتند كما قالت جلت قدرته و عظمته
وَ أَنْجَيْنا مُوسى
و نجات داديم موسى را
وَ مَنْ مَعَهُ
و هر كه با او بود
أَجْمَعِينَ
همهء ايشانرا يعنى آب دريا را چنان مرتفع نگه داشتيم و قرار گرفت در آن راهها تا همه از دوازده راه بگذشتند
ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ
پس غرق كرديم ديگران را يعنى جميع قبطيان را به اين وجه كه چون بميان دوازده راه رسيدند آبها را بر سر ايشان فرود آورديم و همه را هلاك گردانيديم
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستى كه نجات دادن موسى و قوم او و