برادران خود
وَ لا أَبْناءِ إِخْوانِهِنَّ
و نه بپسران برادران خود
وَ لا أَبْناءِ أَخَواتِهِنَّ
و نه بپسران خواهران خود
وَ لا نِسائِهِنَّ
و نه بر زنان ايشان يعنى زنان مؤمنهء كه از جنس ايشان باشند نه زنان يهود و نصارى چه ايشان بجهة عدم ديانة وصف زنان اهل ايمان ميكنند نزد ازواج خود و اين قول ابن عباس است و گويند مراد جميع زنانند
وَ لا ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ
و نه به آنچه او را مالك است دستهاى ايشان يعنى از كنيزان نه بندگان چنان كه در سورهء نور مذكور شد
وَ اتَّقِينَ اللَّهَ
و بترسيد اى زنان از خداى و پرده از روى خود بر مداريد مگر بدين گروه يا از جميع معاصى بپرهيزيد
إِنَّ اللَّهَ كانَ
بدرستى كه خداى هست
عَلى كُلِّ شَيْءٍ
بر همه چيزها از افعال و اقوال شما و غير آن
شَهِيداً
گواه و هر چه در خاطر و باطن گذرد آگاه باشد و عدم ذكر عم و خال به جهت آنست كه بمنزلهء والديناند و لهذا حق تعالى عم را باب تسميه فرموده در آيه كريمهء
وَ إِلهَ آبائِكَ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ
عم يعقوب بوده و چون از فحواى آيات مذكوره و افتتاح سوره بلفظ نبى كه مشعر است بر علو مرتبه و مزيت رفعة پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و التزام شرايط و وظايف سيد عالم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مفهوم مىشود و در عقب آن ايراد آيتى نمود كه مشعر است بر كمال عناية در بارهء آنحضرت
و فرمود
إِنَّ اللَّهَ
بدرستيكه خداى
وَ مَلائِكَتَهُ
و فرشتگان او
يُصَلُّونَ
درود ميفرستند
عَلَى النَّبِيِّ
بر پيغمبر عاليمقدار
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
اى آنكسانى كه گرويدهايد به خدا و رسول
صَلُّوا عَلَيْهِ
صلاة دهيد بر وى
وَ سَلِّمُوا
و سلام گوييد
تَسْلِيماً
سلام گفتنى يا تسليم نماييد خود را و انقياد او را مرعى داريد صلوات از حق تعالى رحمتست و از غير او طلب رحمت و نزد جمعى او جانب او رحمة و از ملائكه استغفار و از مؤمنان دعا و مراد اينجا اعتناست باظهار شرف و رفع شان حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و گفتهاند معنى اللهم صل على محمد اينست كه بار خدايا تعظيم كن محمد را در دنيا باعلاء دين و اظهار دعوة بطريق يقين و اعظام ذكر و ابقاى شريعة و در آخرت بقبول شفاعة او در شان امة او و تضعيف ثواب و اظهار فضل او بر اولين و آخرين و تقديم او بر كافه انبيا و مرسلين و لهذا گفتهاند كه تعظيم و تكريم حق تعالى محمد را بكريمه ان اللّه و ملائكته يصلون على النبى زياده است از تعظيم آدم بسجود - از كعب بن عجزه روايتست كه بعد از نزول اين آيه گفتيم يا رسول اللّه ما ميدانيم كه سلام را چگونه كنيم كيفيت صلاة را بيان فرمائيد فرمود كه بگوئيد اللهم صل على محمد و آل محمد كما صليت على ابراهيم و آل ابراهيم انك حميد مجيد و بارك على محمد و آل محمد