وجه اخلاص
فَقَدِ اسْتَمْسَكَ
پس هر آينه دست زده است و آويخته
بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى
بدست آويزى محكم يعنى بمحكمترين چيزى كه دست در آن زنند و آويخته شوند اين تمثيل متوكل مشتغل بطاعت است به كسى كه اراده كرده باشد كه ترقى نمايد بكوه بلند كه بر آن برآيد پس چنك در زند بمحكمترين گره ريسمانى كه از آن آويخته شده باشد دست در آن زده بذروه آن برمىآيد بر وجه سهولت همچنين هرگاه كلمه توحيد يا قرآن را دستآويز خود سازد عروج نمايد بمرتبه عاليه و درجه رفيعه كه روضه جنات عالية است
وَ إِلَى اللَّهِ
و بسوى حق تعالى است و راجع به او
عاقِبَةُ الْأُمُورِ
سر انجام همهء كارها بر وجهى كه هيچكس بر آن تصرف نكند مگر او سبحانه و يا آنكه نزد خداست ثواب همهء اعمال و يا آنكه عاقبت همه كس و همه چيز بسوى اوست
وَ مَنْ كَفَرَ
و هر كه نگرود و چنك در عروة الوثقى نزند
فَلا يَحْزُنْكَ
پس بايد كه اندوهناك نسازد ترا
كُفْرُهُ
ناگرويدن او چه ضرر او در دنيا و آخرة به او رجوع خواهد شد نه به تو
إِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ
بسوى جزاى خداست بازگشت همه ايشان
فَنُنَبِّئُهُمْ
پس آگاه گرداند خداى ايشانرا
بِما عَمِلُوا
به آنچه كردهاند و تنبيه با هلاك و عقوبت ايشان خواهد بود در دنيا و عقبى
إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ
بدرستى كه خدا داناست
بِذاتِ الصُّدُورِ
به آنچه در سينهاست از خير و شر پس همهء بندگان را به آن جزا خواهد داد چه جاى عمل ظاهر مراد آنست كه همه را بر وفق اعتقاد و عمل بجزا و سزا پاداش خواهد رسانيد
نُمَتِّعُهُمْ
برخوردارى مىدهم ايشان را بنعمة و سرور
قَلِيلًا
برخوردارى اندك كه دنياست چه آن زمان قليل است نسبت بآخرت اگر متمادى باشد
ثُمَّ نَضْطَرُّهُمْ
پس مضطر سازيم و بر وجه بيچارگى بياريم ايشانرا
إِلى عَذابٍ غَلِيظٍ
بسوى عذاب قوى و گران كه همه را گران بار سازد مانند گرانى بار غليظ بر دوش
بعد از آن بر طريق الزام حجت بر ايشان ميفرمايد كه
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ
و اگر پرسى ايمحمد كافران را
مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
كيست كه آفريد آسمانها و زمينها را
لَيَقُولُنَّ اللَّهُ
هر آينه گويند كه خداى تعالى است بجهة وضوح دلالت مانعه از اسناد آفرينش سماوات و ارض به غير او سبحانه و چون اين اعتراف كردند كه موجب بطلان اعتقاد ايشان است از شراكة
قُلِ
بگو ايمحمد بايشان كه
الْحَمْدُ لِلَّهِ
شكر و سپاس مر خدا راست بر الزام شما و ملجا شدن شما به آنچه مبطل اعتقاد شماست
بَلْ أَكْثَرُهُمْ
بلكه بيشتر ايشان