از آدميان
إِلى قَوْمِهِمْ
بسوى گروه ايشان
فَجاؤُهُمْ
پس آمدند رسولان ما باقوام خودشان
بِالْبَيِّناتِ
با معجزهاى روشن يا احكام هويدا از حلال و حرام يعنى بعضى به آن گرويدند و بعضى نه
فَانْتَقَمْنا
پس انتقام كشيديم
مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا
از آنان كه كافر شدند و ايشان را هلاك كرديم و آنان را كه گرويده بودند يارى كرديم
وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا
و هست سزاوار بر ما
نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ
يارى دادن مؤمنان باعلا جهة اسلام و در دفع اعدا از ايشان اين اشعار است به اين كه انتقام از كفار براى اهل ايمانست و اظهار تعظيم و تكريم مؤمنان - ابو دردا از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه هيچ مرد مسلمان نباشد كه دفع كند از عرض برادر مؤمن يعنى نگذارد كه هتك عرض او شود مگر بر خداى واجب باشد كه دفع نمايد از او آتش دوزخ را
و بعد از آن اين آيه تلاوت فرمود كه كان حقا علينا نصر المؤمنين
اللَّهُ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ
اين تفصيل آيه و من آياته ان يرسل الرياح است يعنى خداى به حق آنكس است كه ميفرستد بادها را
فَتُثِيرُ سَحاباً
پس برانگيزاند آن باد ابر را و به هوا براند
فَيَبْسُطُهُ
پس بگستراند ابر را يعنى بهم متصل سازد گاهى كه خواهد
فِي السَّماءِ
در سمت هوا
كَيْفَ يَشاءُ
چنان كه خواهد يعنى رونده يا ايستاده مطبق يا غير مطبق
وَ يَجْعَلُهُ
و گرداند آن را گاهى
كِسَفاً
پاره پاره كه هر قطعهء بر طرفى يا متراكم بالاى هم و با غلظت
فَتَرَى الْوَدْقَ
پس تو مىبينى باران را كه به حكم الهى
يَخْرُجُ مِنْ خِلالِهِ
بيرون ميايد از ميان آن هم در وقتى كه متصل است و هم در وقتى كه متفرقست
فَإِذا أَصابَ بِهِ
پس چون برساند خداى باران را
مَنْ يَشاءُ
در اراضى و بلاد هر كه خواهد
مِنْ عِبادِهِ
از بندگان خود
إِذا هُمْ
آنگاه ايشان بسبب حصول ارزانى
يَسْتَبْشِرُونَ
شادمان و خوشدل ميشوند
وَ إِنْ كانُوا
و بدرستى كه بودند
مِنْ قَبْلِ أَنْ يُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ
پيش از آنكه فرو فرستاده شود بر ايشان باران
مِنْ قَبْلِهِ
پيش از ظهور ابر يا رياح مبشره
لَمُبْلِسِينَ
نااميدان از باران
فَانْظُرْ
پس بنگر
إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ
بسوى نشانه رحمة خداى كه بارانست يعنى باثر مطر نگر تا ببينى
كَيْفَ
چگونه خداى به آن اثر
يُحْيِ الْأَرْضَ
زنده ميگرداند زمين را باشجار و اثمار و زرع و نبات
بَعْدَ مَوْتِها
پس از مردگى و افسردهگى آن و حفص آثار ميخواند يعنى نشانهاى رحمة و بخشايش نامتناهى كه زمين مرده را زندگى مىبخشد
إِنَّ ذلِكَ