و گويند مراد بامر وصف پيغمبر ماست صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و تعريف او موسى را
وَ ما كُنْتَ مِنَ الشَّاهِدِينَ
و نبودى تو از گواهان از امر رسالت او بسوى فرعون و غير آن از اوامر و نواهى و يا وصف و تعريف تو به او و يا هلاك كردن هفتاد كس كه با موسى بودند مراد دلالة است بر آنكه اخبار آنحضرت از اين قصه از قبيل اخبار است از مغيبات كه شناخته نميشود مگر بوحى
چنان كه ميفرمايد
وَ لكِنَّا
و ليكن ما وحى كرديم آن قصه را به تو براى آنكه
أَنْشَأْنا
بيافريديم پس از موسى
قُرُوناً
قرنهاى مختلف گروهى بعد از گروهى
فَتَطاوَلَ
پس دراز شد
عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ
بر ايشان زندگيها يعنى مدتهاى مديد بر اهل اين قريها گذشت و خبرها از صوب صواب منحرفشد و علوم شرايع مندرس گشت پس ما ترا براى تجديد اين اخبار فرستاديم و همهء علما دانند كه خبر دادن از اين خبرها جز بوحى آفريدگار نخواهد بود
وَ ما كُنْتَ ثاوِياً
و نبودى تو اهل مقيم
فِي أَهْلِ مَدْيَنَ
در ميان اهل مدين يعنى نزد شعيب و مؤمنان آنوقت كه پيوسته بجهة تعليم گرفتن
تَتْلُوا عَلَيْهِمْ
بخوانى بر ايشان
آياتِنا
آيتهاى ما را كه در قصهء موسى و شعيب نازلشد چنان كه استادان بر شاگردان خوانند يعنى در مدين نبودى تا اين قصهها تعليم گيرى
وَ لكِنَّا
و ليكن ما
كُنَّا مُرْسِلِينَ
هستيم فرستنده و خبر كننده ترا از اين قصهها
وَ ما كُنْتَ بِجانِبِ الطُّورِ
و نبودى تو حاضر به طرف طور سينا
إِذْ نادَيْنا
وقتى كه ندا كرديم موسى را مراد شب طور است كه او سبحانه با موسى تكلم نمود و او را نزد فرعون فرستاد بتبليغ رسالة و تواند بود كه مراد آن زمانى بوده باشد كه حق تعالى تورية را بموسى داد بعد از غرق فرعونيان از ابو هريره نقل كرده كه مراد به اين ندا آن بود كه حق تعالى در طور امة حضرت رسالت خاتم الانبيا را ندا فرمود و منشا اين آن بود كه موسى عليه السّلام گفت الهى در تورات ميخوانم صفت و سيرت امتى كه بخصال حميده و صفات پسنديده مزين و آراسته باشند ايشان امت كدام پيغمبرند خطاب رسيد كه ايشان امت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خواهند بود كه حبيب من است موسى آرزو برد كه آنها را به بيند حق تعالى گفت اكنون زمان ظهور ايشان نيست اگر خواهى ترا آواز ايشان بشنوانيم پس خطاب كرد كه يا امت محمد از اصلاب پدران و ارحام مادران لبيك اللهم لبيك جواب دادند چون موسى را آواز ايشان بشنوانيد نخواست كه بىتحفه بازگردند فرمود كه عطا كردم شما را پيش از آنكه از من بخواهيد و آمرزيدم شما را قبل از آنكه آمرزش طلبيد زهى رتبت اين آية عالى همت كه با وجود اختصاص ايشان به حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و به قرآن كريم به اين وجه مژده يافتهاند حق لطف كرد و داد بما هر چه بهتر است پس اينجا ميفرمايد كه تو