بشروط مصلحة است چنانچه در آيهء
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
مبين شد
وَ يَجْعَلُكُمْ
و مىگرداند شما را
خُلَفاءَ الْأَرْضِ
خليفها در زمين يعنى شما را جانشين پيشينيان سازد و زمين را از پس ايشان به تصرف شما درآورد
أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ
آيا خداى ديگريست با خداى به حق كه در اين كارها اعانة او كند يعنى نيست و نشايد
قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ
اندكى پند مىپذيرند يا خدايرا اندك ياد ميكنند و نعم او را كم متذكر ميشوند
أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ
بلكه بهتر است از بتان جامده آنكسى كه راه مينمايد شما را
فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ
در تاريكيهاى بيابان و در دريا بوسيلهء كواكب و علامات مراد ظلمات شبست يعنى آنكس كه چون راهها بر شما مشتبه شود و طريق بيرون شدن آن را نميدانيد شما را مهتدى ميسازد
وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّياحَ
و آنكسى كه ميفرستد باد را
بُشْراً
در حالتى كه مژده دهنده است
بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ
پيش از نزول رحمة او كه بارانست
أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ
آيا باشد خداى ديگر با خداى به حق كه يارى دهد بر مثل اين يعنى نباشد چه او يگانه است در خلق همهء اشياء
تَعالَى اللَّهُ
بزرگست خداى و برتر
عَمَّا يُشْرِكُونَ
از آنچه انباز ميگيرند كافران چه قادر خالق مقدس است از مشاركة عاجز مخلوق
أَمَّنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ
بلكه بهتر است از معبودان ممكنهء عاجزه آنكس كه ميآفريند و بوجود ميآورد خلق را
ثُمَّ يُعِيدُهُ
پس اعادة كند و بازآورد او را بعد از آن در روز قيامة او را مبعوث سازد
وَ مَنْ يَرْزُقُكُمْ
و آنكس كه روزى ميدهد شما را
مِنَ السَّماءِ
از آسمان بباران يا از ابر
وَ الْأَرْضِ
يا باسباب سماوى و ارضى شما را روزى ميدهد
أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ
آيا خداى ديگر هست شريك با خداى به حق كه اين كارها تواند كرد
قُلْ هاتُوا
بگو بياريد
بُرْهانَكُمْ
دليل روشن خود را بر آنكه كسى غير اللّه تعالى بر اين قدرت دارد
إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
اگر هستيد راستگويان در آنكه الههء ديگر هست چهء كمال قدرت از لوازم الوهيت است و آن غير حق را ثابت نيست
قُلْ
بگو ايمحمد
لا يَعْلَمُ
نميداند
مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
هر كه در آسمان زمين است از ملائكه و جن و انس
الْغَيْبَ
پوشيده و ناآمده را
إِلَّا اللَّهُ
ليكن خداى ميداند چنانچه قدرت كامله مخصوص به اوست علم شامل همه نيز به دو اختصاص دارد
وَ ما يَشْعُرُونَ
و نميدانند آنها كه در آسمان و زميناند كه
أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
كه در كدام وقت برانگيخته خواهند شد