تَقاسَمُوا بِاللَّهِ
در حالتى كه سوگند خورده بودند به خداى بر طريقى كه نزد ايشان معتبر بود يعنى بعد از سوگند گفتند
لَنُبَيِّتَنَّهُ
هر آينه شبيخون مىكنيم بر صالح
وَ أَهْلَهُ
و كسان او را بكشيم و او را نيز در معرض زوال افكنيم
ثُمَّ لَنَقُولَنَّ لِوَلِيِّهِ
پس هر آينه بگوئيم ولى خون آن را
ما شَهِدْنا
حاضر نبوديم و مشاهده نكرديم ما
مَهْلِكَ أَهْلِهِ
هلاك شدن كسان او را و حفص بكسر لام ميخواند يعنى در موضع هلاك ايشان نبوديم چه جاى آنكه ما متولى خوان ايشان شده باشيم پس از هلاك چه خبر داشته باشيم
وَ إِنَّا لَصادِقُونَ
و بدرستى كه ما راست گويانيم در آنچه گفتيم
وَ مَكَرُوا مَكْراً وَ مَكَرْنا مَكْراً
و مكر كردند مكر كردنى و مكر كرديم مكر كردنى يعنى جزاى مكر را بديشان رسانيديم به آنكه مكر ايشان را سبب هلاك ايشان ساختيم
وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ
و حال آنكه ايشان آگاه نبودند و شعور نداشتند به آن از ابن عباس مرويست كه صالح عليه السّلام مسجدى داشت در غارى و شبها تا روز در آن مسجد نماز گذاردى و اين نه كس كه مذكور شدند گفتند وعده عذاب ما بقول صالح سه روز ديگر است ما پيش از وقوع اين بلا كار صالح را بسازيم پس اول شب بدان غار آمدند و در كمين نشستند تا چون صالح درآيد او را بكشند حق تعالى فرشتگان را فرستاد تا بر هر يكى از ايشان سنگى فرود آوردند و همه را بكشتند و صالح از مكر ايشان خلاصى يافت و روايتى آنست كه حق تعالى فرمود كه سنگى بر در آن غار انداختند و آن را بپوشيدند و ايشان در آنجا هلاك گشتند و باقى كفار بصيحهء جبرئيل عليه السّلام هلاك شدند
فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ
پس بنگر اى بيننده كه چگونه بود
عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ
سر انجام مكر ايشان از تكذيب و عناد و جحود و استكبار و ايذاء و اهانت صالح و اهل او
أَنَّا دَمَّرْناهُمْ
بدرستيكه ما هلاك كرديم اين نه تن را در غار
وَ قَوْمَهُمْ
و باقى قوم ايشان را
أَجْمَعِينَ
همه بصيحهء جبرئيل
فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ
پس آنست خانهاى ايشان كه در زمين حجر كه شهر صالح است
خاوِيَةً
در حالتى كه خاليست و يا منهدم افتاده
بِما ظَلَمُوا
بسبب ستم كردن و از حد درگذشتن ايشان كه كفر و عناد بود
إِنَّ فِي ذلِكَ
بدرستيكه در آنچه ما بثمود كرديم
لَآيَةً
هر آينه علامت است
لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
مر گروهى كه دانند آن را تا بدان پند گيرند از ابن عباس مريستكه مى يابم در كتاب خدا كه ظلم خانها را خراب مىكند پس اين آيه تلاوت فرمود و در تفسير اهل البيت مذكور است كه ظلمهء آل محمد را همين حال بود چه اثرى از بيوت و مدافن ايشان نماند