باشد حال راه و غير آن معلوم كنم
أَوْ آتِيكُمْ
يا بيارم براى شما
بِشِهابٍ قَبَسٍ
شعلهء آتش فرا گرفته شده يعنى پارهء از آن آتش جدا كنم
لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ
شايد شما گرم شويد به آن يعنى باميد آنكه شما گرم شده از برودت هوا و شدت سرما خلاص شويد يعنى اگر كسى نباشد كه به آن خبر راه معلوم توان كرد پس لا اقل پارهء از آن آتش توان آورد كه به آن گرم شويد پس موسى اهل خود را گذاشته متوجه آتش شد
فَلَمَّا جاءَها
پس آنهنگام كه آمد نزديك آتش نورى ديد كه بى سوختن كسى از درختى سبز افروخته كه برك آن نميسوخت و پژمرده نميگشت از آن متعجب شد آهنگ كرد تا آتش برگيرد آتش از سر درخت به بيخ درخت درآمد چون زير درخت آمد باز بر سر درخت رفت تعجب او بيشتر شد در حال
نُودِيَ
ندا كرده شد
أَنْ بُورِكَ
آنكه ببركت و كثرت خير فايز باشد
مَنْ فِي النَّارِ
هر كه در مكان آتش است كه آن بقعهء مباركه مذكوره است در آيهء كريمهء
مِنْ شاطِئِ الْوادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ
وَ مَنْ حَوْلَها
و هر كه گرداگرد مكان آتش است و نواحى آن يعنى هر كه در وادى ايمن است و هر كه در جانب آن است از زمين شام كه موسوم است بكثرت بركات چه آن مبعث انبياست و مجمع اموات و احياى ايشان و مهبط وحى بر ايشان و نزد بعضى مراد ب
مَنْ فِي النَّارِ
موسى است و ب
مَنْ حَوْلَها
ملائكه كه حاضر بودند اينجا و تصديق بر خطاب اينكلام بشارتست به آنكه حق تعالى از براى موسى امر عظيم حكم خواهد فرمود كه بركات آن در اقطار شام منتشر گردد و آن سخن كردنست با موسى و نبوة دادن به او و ظاهر گردانيدن معجزات بر دست او
وَ سُبْحانَ اللَّهِ
و پاك است خداى تعالى
رَبِّ الْعالَمِينَ
كه پروردگار عالميانست از تشبيه و ند و ضد و و لد وزن اين تتمهء آنچيزيست كه ندا كرده شد موسى به آن تا از استماع كلام او سبحانه توهم تشبيه نكند
آوردهاند كه چون موسى اين ندا شنيد از آن متعجب شده با خود گفت آيا اين ندا كننده كه باشد باز ندا آمد كه
يا مُوسى إِنَّهُ
اى موسى بدرستى كه شان و قصه اينست
أَنَا اللَّهُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
منم خداى غالب بر همه حكم كننده بصواب
و بعد از آن به او ندا رسيد كه
وَ أَلْقِ عَصاكَ
و بيفكن عصاى خود را چه موسى اين ندا بشنيد عصا بيفكند فى الحال مار شد و آغاز شتافتن كرد
فَلَمَّا رَآها
پس چون ديد موسى عصا را
تَهْتَزُّ
حركت مىكند باضطراب و بهر طرف ميرود
كَأَنَّها جَانٌّ
گوئيا ماريست باريك و تند و تيز رو و در حركات سريعه مانند جان بود و در جثه همچو ثعبان و حكمة در اين كه آن را مار