سوره الاعراف
و هى ماتان و ست آيات مكية
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
المص
نزد علماى تفسير اين حروف مركبة يا اسم سوره است و يا اسم قرآن و يا هر حرفى از اين اشاره است به اسمى از اسماى الهى چون إله و لطيف و ملك و صبور يا هر حرف كنايه است از صفتى چون اكرام و لطف و مجد و صدق و يا ايماست باسم المصور و يا بمعنى انا اللّه اعلم و افضل يعنى منم خدائى كه ميدانم هر چيزى را و بيان ميكنم شرايع را و يا بمعنى انا اللّه المجيد صادق الوعد يعنى منم خداى بزرگوار و راست كنندهء وعده .
كِتابٌ أُنْزِلَ إِلَيْكَ
اين سوره يا قرآن كتابى است فرو فرستاده بسوى تو
فَلا يَكُنْ
پس بايد كه نباشد
فِي صَدْرِكَ حَرَجٌ مِنْهُ
در سينهء تو تنگى از تبليغ آن يعنى دلتنگ مشو از رسانيدن پيغام الهى و اندوهگين مباش از تكذيب قوم و اين كتاب نازل گشته
لِتُنْذِرَ بِهِ
تا بيم كنى بدان كافران را
وَ ذِكْرى لِلْمُؤْمِنِينَ
و پند دهى پند دادنى مر مؤمنان را .
اتَّبِعُوا
پيروى كنيد اى مكلفان
ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ
آنچيزى را كه فرستاده است بشما
مِنْ رَبِّكُمْ
از نزد پروردگار شما يعنى متابعت آن كنيد بنگاه داشت اوامر و اجتناب از نواهى آن
وَ لا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ
و پيروى مكنيد بجز از خدا
أَوْلِياءَ
دوستان مراد بتانند كه كفار ايشانرا دوست ميگرفتند يا شياطين كه خلق را در گمراهى مىافكندند
قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ
اندكى پند ميگرفتند در متابعت حق از حسن - مروى است كه گفت اى فرزند آدم ترا بمتابعت كتاب خداى فرمودهاند و سنت رسول او و بخداى كه هيچ آيتى نيامده است مگر كه خواستهاند كه بدانى كه آن در چه چيز آمده است و معنى آن چيست تا بدان عمل كنى و بعد از امر متابعت اوامر و نواهى تحذير ميفرمايد بر ترك متابعت آن بقوله .
وَ كَمْ مِنْ قَرْيَةٍ
و بسا از اهل دهها و شهرها و فجار
أَهْلَكْناها
كه ارادهء هلاك كرديم اهل آن را به جهت فرط كفر و عناد ايشان
فَجاءَها
پس آمد باهل آن دهها و شهرها
بَأْسُنا
عذاب ما
بَياتاً
در حالتى كه خوابيده بودند چون قوم لوط كه در شب ايشانرا مستاصل گردانيديم
أَوْ هُمْ قائِلُونَ
يا در حالتى كه ايشان خفتگان بودند در نيم روز چون قوم شعيب و تخصيص اين دو وقت جهت آنست كه زمان آسايش و استراحت است .
فَما كانَ دَعْواهُمْ
پس نبود خواندن و فرياد خواستن ايشان
إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا
در وقتى كه آمد