و بخشايش براى مردمان اين هر سه صفت قرآنست
فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِآياتِ اللَّهِ
پس كيست ستمكارتر از آنكس كه تكذيب كرد آيتهاى خدا را
وَ صَدَفَ عَنْها
و اعراض كرد از آن با وجود علم به صحت آن و يا تمكن او بمعرفت حقيت آن
سَنَجْزِي الَّذِينَ يَصْدِفُونَ عَنْ آياتِنا
زود باشد كه جزا دهيم آنان را كه روى گردانيدند از آيتهاى ما
سُوءَ الْعَذابِ
شدت و سختى عذاب را
بِما كانُوا يَصْدِفُونَ
بسبب آن بودند كه اعراض ميكردند از قرآن با وجود وضوح دلالت بر حقيت آن .
هَلْ يَنْظُرُونَ
آيا انتظار ميبريد مراد نفى است يعنى منتظر نيستند اهل مكه بعد از تكذيب قرآن و پيغمبر
إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلائِكَةُ
مگر آنكه بيايند بايشان فرشتگان بقبض ارواح ايشان و يا فرود آيند ملائكهء عذاب بر ايشان يعنى شما مثل كسانى هستيد كه منتظر ملائكهء موت يا ملائكهء عذاب باشيد
أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ
يا بيايد امر خدا به تو به عذاب يا قتل يا همهء آفات قيامت و آفات آن بسيار است و از جملهء وقايع عظيمهء آن خروج دجالست و دابة الارض و نزول عيسى و ظهور مهدى و پديد آمدن يأجوج و مأجوج و طلوع آفتاب از جانب مغرب يعنى همه اينها بيايد
أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ
يا بيايد بعضى از آيتهاى پروردگار تو كه بقول اكثر مفسران طلوع شمس است از جانب مغرب و درازى شبى كه آفتاب در صبحش از مغرب بر آيد و درازى آن را متهجدان دانند و اهل او را دريابند كه چون از اوراد فارغ شوند انتظار صبح برند و صبح بر نيايد در گمان افتند و ديگر باره ورد از سر گيرند و چون تمام شود و اثرى از صبح پديد نيايد دانند كه كارى عظيم از خلوت خانه غيب بعرصه گاه شهادت ميآيد بتضرع و زارى و توبه و استغفار مشغولشوند تا صبح از جانب مغرب اثر كند و آفتاب از جانب افق غربى برآيد و آن را نور نبود و همهء خلق آن را مشاهده كنند و چون اين آيه عظيمه ظاهر گردد و غيب عين شهود و و امر عيان گردد و ايمان برهانى اضطرارى شود پس بسبب اين
يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ
روزى كه بيايد برخى از آيتهاى پروردگار تو
لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها
سود نكند هيچ نفسى را ايمان آن نفس
لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ
نبوده است كه ايمان آورده باشد پيش از اين و امروز ايمان آورده
أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً
يا نبوده كه كسب كرده باشد در ايمان خود نيكوئى كه عمل پسنديده است يعنى اين هنگام ايمان نفع بدهد نفسى را كه تقديم ايمان بر آن نكرده باشد و كاسب خير نبوده در آن حاصل كه آن روز ايمان كافر و توبهء فاسق مقبول نباشد
قُلِ انْتَظِرُوا
بگو اى معاندان