عَنْ سَبِيلِهِ
از راه حق كه اتباع وحى است و پيروى دليل و برهان
ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ
اين پيروى كردن دين حق وصيت فرمود حق تعالى و امر كرد بحفظ آن
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
تا شايد كه شما پرهيزيد از ضلالت و دورى از حق - عبد اللّه مسعود روايت مىكند كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خطى از براى ما بكشيد و فرمود كه هذا صراط اللّه اين راه خداست و بعد از آن خطها از چپ و راست آن خط بكشيد و فرمود بر هر راهى از اين راههاى كج ديوى موكل است كه مىخواند مردمانرا به آن پس اين آيه را برخواند كه و انّ هذا صراطى مستقيما .
ثُمَّ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ تَماماً
پس داده بوديم موسى را تورية براى تمامى كرامت نعمت
عَلَى الَّذِي أَحْسَنَ وَ تَفْصِيلًا لِكُلِّ شَيْءٍ
بر كسى كه نيكو قيام نمايد به احكام آن و براى بيان هر چيزى كه در دين به كار آيد
وَ هُدىً وَ رَحْمَةً
و به جهت هدايت بنى اسرائيل و رحمت ايشان
لَعَلَّهُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ يُؤْمِنُونَ
شايد ايشان بجزاى پروردگار خود ايمان آرند و چون چنين است پس به احكامى كه در اين سوره مذكور شده قيام نمائيد كه آن احسن احكام است .
وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ
و اين قرآن كتابى است كه فرو فرستاديم آن را
مُبارَكٌ
بسيار نفع
فَاتَّبِعُوهُ
پس پيروى كنيد او را
وَ اتَّقُوا
و بترسيد از مخالفت آن
لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
شايد شما رحمت كرده شويد بسبب متابعت كردن آن و عمل كردن به آن و انزال قرآن بربى .
أَنْ تَقُولُوا
به جهت كراهت اينكه گوئيد شما اى زمرهء عرب
إِنَّما أُنْزِلَ الْكِتابُ عَلى طائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنا
جز اين نيست كه فرستاده شده است كتاب بر دو گروه پيش از ما يعنى يهود و نصارى
وَ إِنْ كُنَّا عَنْ دِراسَتِهِمْ لَغافِلِينَ
بدرستيكه ما نيستيم از قرائت ايشان كتاب خود را بيخبران يعنى نميدانيم كه ايشان چه ميگويند چه ميخوانند زيرا كه بلغت ما نيست .
أَوْ تَقُولُوا
يا به جهت كراهت اينكه گوئيد كه
لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتابُ
اگر فرستاده بودندى بر ما كتابى چنانچه بر يهود و نصارى نازل شده
لَكُنَّا أَهْدى مِنْهُمْ
هر آينه ميبوديم راه يافتهتر از ايشان به جهت حدت ذهن ما و لهذا جميع علوم را تلقف ميكنيم چون علم قصص و اشعار و خطبها با آنكه امىايم
فَقَدْ جاءَكُمْ
پس بدرستيكه آمد بشما
بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ
حجتى روشن از پروردگار شما يعنى قرآن بلغت شما كه همه آن را ميفهميد
وَ هُدىً
و آمد راهنمائى كه هر كه متابعت آن كند به مقصد رسد
وَ رَحْمَةٌ