او را سر انجام پسنديدهء سراى آخرت
إِنَّهُ لا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
بدرستى كه فيروزى و رستگارى نيابند ستمكاران كه اهل كفر و شركند - آوردهاند كه مشركان عرب در ميان كشت زار خطى كشيدندى يك نيمه براى خدا و يك نيمه براى بتان خدا و همچنين چهار پايان را قسمت كردندى آنچه نصيب خدا بودى بدرويشان و مهمانان دادندى و آنچه بهرهء بتان بودى بخدمتكاران بتكده قسمت كردندى پس اگر حصه خدا بهتر بودى بدل كردندى آن را بحصهء بتان و اگر حصه بتان بهتر بودى بر حال خود گذاشتندى و اگر چيزى از نصيب خدا در ميان نصيب بتان افتادى بر نداشتندى و گفتندى كه خداى توانگر است و بدين احتياج ندارد و اگر نصيب بتان بنصيب خدا مخلوط شدى برداشتندى و با نصيب بتان ضم كردندى و گفتندى كه اينها حقير و محتاجترند حق تعالى از اين خبر مىدهد كه .
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ
و مقرر گردانيدند براى خدا از آنچه آفريده است خدا از كشت زارها
وَ الْأَنْعامِ نَصِيباً
و از چهار پايان بهرهء و براى بتان بهرهء
فَقالُوا هذا لِلَّهِ
پس گفتند كه اين نصيب مر خداى راست
بِزَعْمِهِمْ
با دعاى باطل و گفتار دروغ خودشان
وَ هذا لِشُرَكائِنا
اين نصيب ديگر براى شريكان ما يعنى شريكانى كه براى خدا پيدا كردهايم
فَما كانَ لِشُرَكائِهِمْ
پس آن نصيب كه باشد براى بتان ايشان بزعم ايشان
فَلا يَصِلُ إِلَى اللَّهِ
پس نميرسد به خدا و در آن تصرف نميكند
وَ ما كانَ لِلَّهِ
و آن نصيبى كه مر خداى راست
فَهُوَ يَصِلُ إِلى شُرَكائِهِمْ
پس آن ميرسد ببتان ايشان يعنى بهتر از نصيب خدا بر ميدارند و نامزد بتان ميكنند
ساءَ ما يَحْكُمُونَ
بد است حكم كردن ايشان كه اين است .
وَ كَذلِكَ
و مانند اين آرايش باطل كه شيطان كرده است در قسمت
زَيَّنَ لِكَثِيرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
آراستهاند براى بسيارى از مشركان
قَتْلَ أَوْلادِهِمْ شُرَكاؤُهُمْ
كشتن فرزندان ايشانرا شريكان ايشان يعنى ديوان يا خدمتكاران بتخانه كه آرايش ميدادند كشتن فرزندان ايشانرا در پيش چشم ايشان و مراد از قتل اولاد در گور كردن دختران زنده است و اين از عادت جاهليت بود كه دختران را زنده در گور ميكردند به جهت آنكه هر كرا دختر متولد شدى وى را سرزنش ميكردند و او به جهت ننك و عار آن دختر را زنده بگور ميكرد يا ميكشت و يا مراد كشتن اولاد است براى قربانى بتان و اين وساوس شيطان بود كه در دل مشركان ميانداختند كه وجود