كه اين سرزنش بر شما اولى است كه آنچه خود ميكشيد ميخوريد و آنچه خدا ميكشد نميخوريد آيه آمد كه .
فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ
پس بخوريد از آنچه ياد كرده شده باشد نام خدا بر ذبح آن
إِنْ كُنْتُمْ بِآياتِهِ مُؤْمِنِينَ
اگر هستيد شما بآيتهاى او و سخنهاى او در حلال و حرام گرويدگان .
وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا
و چيست و چه غرض است آنكه نخوريد
مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ
از آنچه ياد كرده شده باشد نام خدا بر او در وقت ذبح كردن
وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ
و حال آنكه تفصيل و تبيين فرموده براى شما
ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ
آنچه حرام گردانيده بر شما و در آيهء حرمت عليكم الميتة تفصيل اين مذكور است و حفص بفتح حا و را ميخواند يعنى بيان كرده است خدا آنچه حرام ساخته است بر شما
إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ
مگر آنكه مضطر و محتاج شده باشيد
إِلَيْهِ
بسوى آن يعنى باكل آن از محرمات چه اين شما را حلالست عند الضروره به قصد سد رمق
وَ إِنَّ كَثِيراً لَيُضِلُّونَ
و بدرستى كه بسيارى از مردمان هر آينه گمراه ميكنند مردمانرا در تحليل حرام و تحريم حلال
بِأَهْوائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ
بآرزوهاى خود بيدانشى يعنى بيدليلى و حجتى بر آن
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ
بدرستيكه پروردگار تو اوست داناتر
بِالْمُعْتَدِينَ
بر آنها كه از حد در گذشتند و از حلال به حرام ميل كردند بعد از آن مكلفانرا امر مىكند كه .
وَ ذَرُوا ظاهِرَ الْإِثْمِ وَ باطِنَهُ
و دست باز داريد به آشكاراى گناه و پنهان آن يعنى ترك كنيد گناهان آشكارا و نهانرا مراد آنست كه ترك جميع گناهان كنيد چه گناهان منحصرند بآشكارا و نهان و گفته نكاح محارم مكنيد و بزنان مايل مشويد بر وجه حرام و يا بجوارح گناه مكنيد و بدل نيز آن را مينديشيد و اصح قول اولست
إِنَّ الَّذِينَ يَكْسِبُونَ الْإِثْمَ
بدرستى كه آنان كه كسب ميكنند گناه را ظاهرا و باطنا
سَيُجْزَوْنَ بِما كانُوا يَقْتَرِفُونَ
زود باشد كه جزا داده شوند به آنچه هستند كه كسب ميكنند قبل از اين گذشت كه مشركان عرب كه مردار را حلال دانستندى گفتند اى محمد گوسفند كه ميميرد كشنده او كيست فرمود آفريننده او گفتند وا عجبا چيزى كه ياران تو ميكشند و سك و چرخ هلاك ميكنند حلالست و پاك است و هر چه خدا ميكشد حرام و ناپاك از اين سخن وسوسهء در خاطر ضعفاى اهل اسلام افتاد حق تعالى فرمود كه .
وَ لا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ
و مخوريد از آنچه ياد كرده نشده باشد نام خدا نزد ذبح او
وَ إِنَّهُ لَفِسْقٌ
و بدرستيكه آنچه نام نبرده باشند بر ذبح آن بيرون رفتن است از فرمان الهى پس آن