بكفر و معصيت راغب ساخته باشد
ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ
پس بسوى جزاى آفريدگار است بازگشت ايشان
فَيُنَبِّئُهُمْ
پس خبر دهد ايشان را در وقت مكافات عمل
بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
به آنچه بودند كه ميكردند از خير و شر آوردهاند كه اكابر قريش با حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفتند اى محمد تو خبر ميدهى كه موسى عصا بر سنك زد دوازده چشمهء آب از آن جارى شد و عيسى مرده را زنده كرد و صالح ناقه را از سنك بيرون آورد از اين نوع آيتى بما بنماى تا به تو ايمان آوريم حضرت فرمود كه چه ميخواهيد گفتند ميخواهيم كه كوه صفا بدعاى تو زر گردد حضرت فرمود كه اگر اين معجزه ظاهر گردد تصديق خواهيد كرد جمله بدين قول عهد كردند و بسوگندان غلاظ تاكيد نمودند كه اگر اين معجزه بنمائى ما در موافقت اهل توحيد با تو متابعت كنيم حضرت خواست كه بدعا مشغول شود جبرئيل آمد و گفت حق تعالى ميفرمايد كه بدعاى تو اين كوه را زر ميكنم اما سنت و عادت من بر آن جارى شده كه چون امت بر نبوت انبياى خود نشانى خواهند و آن بظهور رسد اگر از عهدهء عهد بيرون نيايند عذاب استيصال بر ايشان فرستم اگر خواهى اين معجزه را ظاهر سازيم اما عذاب در پى دارد و اگر خواهى بگذار تا اگرچه خود ايمان نيارند اما از نسل ايشان ايمان آرند حضرت قسم دوم را اختيار فرمود اين آيه در اين بابست .
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ
و سوگند خورند به خدا سختترين سوگندان خود
لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِها
چه اگر آيد بديشان نشانه از آنچه طلب ميكنند هر آينه ايمان آرند بدان
قُلْ
بگو ايمحمد
إِنَّمَا الْآياتُ
جز اين نيست كه اين آيتها نشانهاى نبوت كه معجزاتست
عِنْدَ اللَّهِ
نزديك خدايست و بر اظهار آنچه از آن خواهند قادر است
وَ ما يُشْعِرُكُمْ
و چه دانا گردانيد شما را اى مؤمنان
أَنَّها إِذا جاءَتْ
آنكه اين معجزه مقترحه چون بيايد بايشان و مشاهده كنند
لا يُؤْمِنُونَ
نگروند به آن يعنى شما نميدانيد كه ايشان ايمان نمىآرند .
وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ
و گردانيديم دلهاى ايشانرا از تصديق به آن بر وجه خذلان
وَ أَبْصارَهُمْ
و ديدهاى ايشان را از طريق حق بر طريق تخليه بعد از ظهور معجزاة مقترحه پس به جهت اين ايمان نيارند در آخر
كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ
همچنانكه ايمان نياوردند به آنچه نازل شد بر ايشان از آيات
أَوَّلَ مَرَّةٍ
نخستين بار چون شق قمر و غير آن به جهت فرط عناد و جحود بود
وَ نَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ
و گذاريم ايشانرا در بيراهى خودشان در حالتى