؟ ؟ ؟ بودند انبياى مذكوره
هُدَى اللَّهِ
دين خداست كه مستلزم هدايت و صواب است در دنيا و آخرت
يَهْدِي بِهِ
راه نمايد اين دين
مَنْ يَشاءُ
هر كرا مىخواهد
مِنْ عِبادِهِ
از بندگان خود از روى لطف و توفيق
وَ لَوْ أَشْرَكُوا
و اگر اين پيغمبران بحسب فرض شرك آورندى و با وجود اين فضل و كمال
لَحَبِطَ عَنْهُمْ
هر آينه نيست و باطل ميشد از ايشان
ما كانُوا يَعْمَلُونَ
آنچه بودند كه مى كردند يعنى ثوابى بر آن نمييافتند كه چون صحت عمل تابع ايمانست پس هر گاه كه ايمان نباشد عمل صحيح نباشد .
أُولئِكَ
آنگروه انبيا
الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ
آنانند كه دادهايم ايشان را كتاب
وَ الْحُكْمَ وَ النُّبُوَّةَ
و حكم شريعت و پيغمبرى
فَإِنْ يَكْفُرْ بِها
پس اگر كافر شوند بكتاب و نبوت و حكمت شريعت
هؤُلاءِ
اينگروه معاندان قريش
فَقَدْ وَكَّلْنا بِها
پس بدرستى كه برگماشتيم و مهيا كرديم براى ايمان به آن
قَوْماً
گروهى را كه از صدق تمام
لَيْسُوا بِها بِكافِرِينَ
نيستند بر اين چيزها كافران مراد پيغمبران و متابعان ايشانند .
أُولئِكَ الَّذِينَ
آنگروه انبياء آنانند
هَدَى اللَّهُ
راه نمود خدا ايشان را
فَبِهُداهُمُ اقْتَدِهْ
پس بطريق ايشان اقتدا كن مراد آن چيزيست كه بر آن متفق بودهاند از توحيد و اصول دين نه فروع مختلفه يا اقتدا كن بايشان در صبر بر اذيت قوم و صبر كن همچنانكه ايشان صبر كردند در جميع اخلاق و اطوار پسنديده تابع ايشان شو از جمله اين كه
قُلْ
بگو بكافران
لا أَسْئَلُكُمْ
نميخواهم از شما
عَلَيْهِ
بر پيغام رسانيدن از خدا
أَجْراً
مزدى چنانچه پيش از من هيچ پيغمبرى از امت مزد دعوت نطلبيده
إِنْ هُوَ
نيست اين تبليغ من
إِلَّا ذِكْرى لِلْعالَمِينَ
مگر پندى مر عالميان را كه بسبب آن راه راست يابند - آوردهاند كه مالك بن ضيف كه سر حلقهء احبار بود به خدمت سيد كائنات آمد آنحضرت باوى گفت سوگند مىدهم ترا به آن خدائى كه تورية را بر موسى نازل گردانيد كه در تورية ديدهء كه خدا دانشمند فربه را دشمن ميدارد گفت اينخبر در تورية هست حضرت فرمود كه آن عالم تن پرور و خود پرست توئى او در غضب شد و گفت خدا هيچ كتابى بر هيچكس نازل نساخته آيه آمد كه .
وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ
تعظيم نكردند جهودان چنانچه سزاى تعظيم او بوده باشد و نشناختند چنانچه حق شناخت او بود در رحمت و انعام بر بندگان كه از جمله آن ارسال رسل و انزال كتب است
إِذْ قالُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ