مراد هول و عذاب و عقاب آخرت است
أَ غَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ
آيا غير خداى را خوانيد تا آن عذاب را از شما بردارد
إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
اگر هستيد شما راستگويان كه بتان خدايند پس بخوانيد غير او را .
بَلْ
نچنانست كه بتان را خوانيد در آن وقت بلكه
إِيَّاهُ تَدْعُونَ
او را خوانيد و تضرع جز بدرگاه او نمىبريد و غير او را نميخوانيد براى دفع عذاب
فَيَكْشِفُ
پس ببرد و دفع كند از شما در دنيا
ما تَدْعُونَ إِلَيْهِ
آنچه او را ميخوانيد بكشف آن
إِنْ شاءَ
اگر خواهد و حكم او مقتضى كشف او باشد
وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ
و فراموش كنيد در وقت دعا و دست باز داريد آنچه شرك ساختهايد به او يعنى إله خود را بگذاريد و در دفع عذاب متوجه شويد .
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ
و بدرستيكه فرستاد رسولان را بامتان ايشان پيش از تو و تكذيب آنها كرده نگرويدند
فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ
پس بگرفتيم ايشانرا به سختى و تنگى و درويشى و قحطى و بآفتهاى بيماريها
لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ
تا شايد ايشان زارى كنند و از شرك اعراض كنند و دست نياز در توبه و استغفار زنند .
فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا
پس چرا وقتى كه آمد بديشان عذاب ما
تَضَرَّعُوا
زارى نكردند و روى تضرع بدرگاه ما نياوردند تا ما بلا را از ايشان دفع ميكرديم
وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ
و ليكن سخت شده بود دلهاى ايشان
وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ
و آراسته بود براى ايشان ابليس
ما كانُوا يَعْمَلُونَ
آنچه بودند كه به عمل ميآوردند از شرك و عصيان .
فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ
پس آنهنگام كه فراموش كردند كافران آنچه پند داده شده بودند از باساء و ضراء و از سر عناد از آن پند گرفتند
فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ
بگشاديم بر ايشان درهاى همه چيز را از انواع نعمت و راحت يعنى چون ببلا و محنت پند پذير نشدند به آسانى و سعهء معيشت نيز امتحان كرديم
حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا
تا وقتى كه بسيار شاد شدند به آنچه داده شدند از انواع نعم و دل در آن بستند و بلذات آن مشغولشده از منعم باز ماندند و بمراسم شكرگزارى آن نپرداختند
أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً
بگرفتيم ايشانرا ناگهان
فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ
پس آنگاه ايشان بعد از معاينه ديدن عذاب بسيار خورندگان بودند و پشيمانان .
فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا
پس بريده شد آخر آنگروه كه ستم كردند بر خود بر وجهيكه يكى از ايشان باقى نماند
وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ
و شكر و سپاس مر خداى راست كه پروردگار عالميانست بر اهلاك