پس پرستش كن مر او را كه مرجع همه اوست و توكل كن بر وى تقديم عبادت بر توكل اشاره است به آنكه نفع توكل بعابدان ميرسد و توكل به مجرد گفتار بىاعتبار است
وَ ما رَبُّكَ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ
و نيست پروردگار تو بى خبر از آنچه بندگان ميكنند و حفص بخطاب ميخواند و مخاطب همهء مردمانند يعنى خداى بى خبر نيست از هر چه شما كنيد اى بندگان .
سوره يوسف
مائة واحدى عشرة آية مكية ابى بن كعب از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل كرده كه بندگانرا سوره يوسف بياموزيد كه هر مسلمان كه آن را تلاوت كند و اهل خود و بندگان خود را تعليم دهد حق تعالى سكرات موت را بر آن آسان گرداند و او را قوتى ارزانى فرمايد كه هرگز حسد بر مسلمانى نبرد و ابو بصير از ابو عبد اللّه عليه السّلام روايت كرده كه هر كه سورة يوسف قرائة كند در هر روز يا در هر شب حق تعالى روز قيامت روى او را مثال جمال يوسف گرداند و از فزع روز قيامت ايمن گردد و از بندگان صالح شود قوله تعالى
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
الر
نزد بعضى اين كلمه بمعنى انا اللّه ارى است يعنى منم خدائى كه ميبينم و ميدانم جميع اشيا را يا الف از اللّه است و لام از لطيف و را از رءوف و يا الف اشارتست بانفراد و لام بلطف و را برحمت يعنى منم قسم بانفراد من و ربوبيت و لطف من و برحمت من بر كافهء بريت و قول اول اشهر و اصح است
تِلْكَ
اين آيات يا اين سوره
آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ
آيتهاى كتابيست كه واضح است معنى آن و يا ظاهر است اعجاز آن و يا روشن كنندهء حلال و حرام است و در روايت آمده كه يهود بعضى از اشراف عرب را گفتند كه از محمد سؤال كنيد كه سبب انتقال آل يعقوب از شام بمصر چه بود اين سوره نازلشد كه .
إِنَّا أَنْزَلْناهُ
بدرستيكه ما فرو فرستاديم كتابرا مراد اين سوره است
قُرْآناً عَرَبِيًّا
در حالتى كه قرآن تازيست بعضى از قرآن را قرآن گفته مانند تسميهء جزء باسم كل يعنى ما اين سوره بلغة عرب فرستاديم
لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
تا باشد كه شما فهم كنيد و بمعانى آن برسيد و حجت بر شما لازم شود چه اگر بلغت ديگر ميفرستاديم در فهم آن عذر ميآورديد .
نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ
ما ميخوانيم بر تو بهترين قصها را كه خوانده شود در معالم آورده كه بهتر است به جهت اشتمال آن بر عجايب و غرايب و حكمتها و عبرتها چه آن متضمن ذكر انبيا است و صلحا و ملائكه و شياطين و جن و انس و انعام و سيرت ملوك و آداب مماليك و طريقهء تاجران و ذكر عقلاء