نكردهاند در آن ديار بدانيد كه دورى از رحمت و هلاكت مر قوم مدين راست همچنانكه دور شدند از رحمت و هلاك گشتند قوم ثمود ايشانرا بقوم ثمود تشبيه فرمود به جهت آنكه عذاب هر دو قوم صيحه بود از ابن عباس نقل است كه هيچ دو امت بيك عذاب هلاك نشدند مگر قوم شعيب و صالح اما قوم ثمود را صيحه از تحت ايشان بود و اهل مدين از فوق بعد از آن در بيان قصهء موسى ميفرمايد كه .
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسى بِآياتِنا وَ سُلْطانٍ مُبِينٍ
و بتحقيق كه ما فرستاديم موسى را با تورية و معجزات خود كه نشانهاى صحت نبوت او بود و با حجتى غالب و روشن كه آن عصا بود و تخصيص آن بذكر جهت زيادتى وضوح آنست حاصل كه ميفرمايد موسى را بآيات و حجج و بينه فرستاديم .
إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِ فَاتَّبَعُوا أَمْرَ فِرْعَوْنَ وَ ما أَمْرُ فِرْعَوْنَ بِرَشِيدٍ
بسوى فرعون و اشراف از قوم او پس پيروى كردند آن گروه فرمان فرعون را در كافر شدن و نگرويدن بموسى و نبود كار فرعون بنهج رشد و صواب .
يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ
پيشروى مىكند فرعون قوم خود را و ايشان تابع او باشند در روز رستخيز پس درآورد ايشانرا به آتش دوزخ
وَ بِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ
و بد مكانيست درآمده شده در او يعنى آتش دوزخ و هر كرا عاقبت اين باشد در امر او رشد و صلاح نباشد .
وَ أُتْبِعُوا فِي هذِهِ لَعْنَةً
و از پى درآمده شدند فرعون و قوم او در اين سراى لعنت را كه دورى از رحمت است و نزديكى به هلاكت
وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ
و در روز قيامت نيز دورى از رحمت كه موجب عذاب ابديست در پى ايشان است
بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ
بد عطائيست داده شد بايشان يعنى لعنت دو جهان و ابن عباس فرموده كه رفد مرفود لعنت است بعد از لعنت يعنى لعنتهاى پى در پى .
ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْقُرى نَقُصُّهُ عَلَيْكَ مِنْها قائِمٌ وَ حَصِيدٌ
اين خبر از اخبار دههاى هلاك شده است ميخوانيم قصهء آن را بر تو بعضى از آن دهها باقيست يا آبادان مانند زرع قائم و ايستاده و برخى از آن مفقود شده و يا خراب شده و درهم گشته چون كشت درويده و گويند قائم آنست كه اثر آن ديده مىشود چون ديار عاد و ثمود و حصيد آنكه آثار او باقى نيست چون ديار قوم نوح .
وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ
و ما ستم نكرديم بر اهل دهها يا هلاك آن و ليكن ايشان ستم كردند بر نفسهاى خود بارتكاب آنچه موجب عذاب ايشان شد
فَما أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
پس نفع نرسانيدند و قدرت دفع