كردند نفسهاى خود را يعنى زيان ايشان بديشان بازگردد
وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ
و گم شد از ايشان آنچه بودند كه افتراء ميكردند از شفاعت بتان و درخواست ملائكه پس غير از حسرت و ندامت چيزى ايشانرا باقى نماند .
لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ
بيشك و شبهه ايشان در آن سراى
هُمُ الْأَخْسَرُونَ
ايشانند زيانكارتر از همه زيانكاران چه پرستش بتان را بپرستش خدا برگزيده و متاع فانى دنيا را بر نعيم عقبا اختيار كردند و بعد از ذكر كفار و عذاب ايشان بيان ابرار و ثواب ايشان مىكند كه .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
بدرستيكه آنان كه از روى اخلاص ايمان آوردهاند و كردند كارهاى شايسته از اداى فرايض و مندوبات
وَ أَخْبَتُوا إِلى رَبِّهِمْ
و آرام گرفتهاند بذكر پروردگار خود و خضوع و خشوع كردهاند براى خدا
أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيها خالِدُونَ
آنان ملازمان بهشتند ايشان در بهشت دايم و باقىاند .
مَثَلُ الْفَرِيقَيْنِ كَالْأَعْمى وَ الْأَصَمِّ
صفت دو گروه كه مؤمن و كافرند مانند كور و كرند از شنيدن و ديدن حق مراد كفارند
وَ الْبَصِيرِ وَ السَّمِيعِ هَلْ يَسْتَوِيانِ مَثَلًا
و مانند بينا و شنوا از آنكه صفت مؤمنانست آيا برابرند ايندو فريق از روى صفت يعنى برابر نيستند
أَ فَلا تَذَكَّرُونَ
آيا پند نميگيريد بدين مثلها و تامل نميكنيد در آن اعمى آنست كه حق را باطل و باطل را حق بيند و پيروى آن كند و اصم آنكه باطل را حق و حقرا باطل شنود و بدان عمل كند و بصير آنست كه حق را حق بيند و بدان عمل كند و باطل را باطل بيند و از آن اجتناب كند و سميع آنكه حق را حق شنود و بدان عمل كند و باطل را باطل شنود و از آن حذر كند و بدانكه چون حق تعالى ذكر وعد و وعيد و ترغيب و ترهيب نمود و در عقب آن بيان اخبار انبياء نمود جهت تأكيد آن و تخويف خلقان و تسليهء پيغمبر آخر الزمان عليه السّلام ابتدا بقصهء نوح كرد كه شيخ الانبياء است و ايذاء و آزار او از پيغمبران ديگر بيشتر بوده و عذاب امت او فضيحتر و فرمود كه .
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِهِ
و بدرستيكه ما فرستاديم نوح را بسوى قوم او پس گفت مر ايشانرا
إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ
بدرستيكه من شما را بيم كنندهام هويدا يا روشن كنندهء موجبات عذاب و وجه خلاصى از آن و بيان كننده .
أَنْ لا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ
آن را كه نپرستيد مگر خدايرا كه پرستش او نمائيد
إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ أَلِيمٍ
بدرستيكه من ميترسم بر شما عذاب روزى را كه عذاب او بسيار بسيار با درد و الم است .
فَقالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ
پس