كردند بر تكذيب او پس از الزام حجت بر ايشان لا جرم مستوجب عذاب شدند
فَنَجَّيْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ
پس ما نجات داديم نوح را از غرق شدن و آنان كه با او بودند در كشتى و اهل كشتى بقول اصح هشتاد مؤمن و مؤمنه بودند از مرد و زن
وَ جَعَلْناهُمْ خَلائِفَ
و گردانيديم اهل كشتى را پس ماندگان يعنى باشندگان در زمين از پس هلاك شدگان
وَ أَغْرَقْنَا الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا
و غرق كرديم بطوفان آنان را كه تكذيب كردند بآيتهاى ما يعنى بمعجزات نوح
فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ
پس در نگر اى نگرنده بديدهء عبرت و ببين كه چگونه بود سر انجام بيمشدگان يعنى مشركان از قوم نوح عليه السّلام در اين آيات هم تسليهء حضرت رسالت است و هم تهديد كفر و ضلالت .
ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِ رُسُلًا إِلى قَوْمِهِمْ
پس برانگيختيم از پس نوح فرستادگان را بسوى قوم ايشان يعنى هر رسولى بقومى هود را بقوم عاد و صالح را بقوم ثمود و ابراهيم را بقوم بابل و شعيب را باصحاب ايكه و اهل مدين
فَجاؤُهُمْ بِالْبَيِّناتِ
پس آمدند رسولان ما بامتان خود بمعجزههاى روشن كه مبين صدق ايشان بود
فَما كانُوا لِيُؤْمِنُوا
پس نبودند امم اين رسل كه ايمان آرند بدان پيغمبران فرستاده بديشان
بِما كَذَّبُوا بِهِ
بسبب آنچيزى كه تكذيب كرده بودند بدان يعنى دين حق
مِنْ قَبْلُ
پيش از بعثت رسل يعنى تكذيب حق را اعاده كرده بودند قبل از بعثت پس بعد از بعثت بر همان و تيره سلوك نمودند و به جهت عادت ايشان بر تكذيب اطاعت رسولان خود نكردند و يا آنكه ايشان مانند قوم نوح بودند در تكذيب و عناد
كَذلِكَ
مثل آن مهر خذلان و تخليه كه بر دلهاى يكذبان امم ماضيه نهاده بوديم به جهت فرط عناد و اصرار بر كفر و عدم تدبر در آيات واضحه
نَطْبَعُ عَلى قُلُوبِ الْمُعْتَدِينَ
مهر مينهيم بر دلهاى از حد درگذرندگان در تكذيب يعنى مكذبان و معاندان قريش و ايشان را تخليه ميكنيم و در وادى خذلان ميگذاريم و با هم چنان كه علامتى بر دلهاى مكذبان امم ماضيه وضع كرديم كه دلالت كند بر آنكه ايمان نيارند و بر كفر بميرند و بسبب آن فرشتگان ايشان را هدف تير طعن و لعن كردند با معاندان و جاحدان زمان تو نيز چنين كنيم .
ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسى وَ هارُونَ
پس برانگيختيم از پس اين پيغمبران موسى بن عمران و برادر او هرون را عليه السّلام
إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِ بِآياتِنا
بسوى وليد بن مصعب كه