نيست و چون ظن در جائيست كه علم ممكن نباشد مانند مسائل اجتهاديه بعد از آن در رد قول كفار ميفرمايد .
وَ ما كانَ هذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرى مِنْ دُونِ اللَّهِ
و نيست و نشايد اين قرآن با وجود دلائل اعجاز آنكه بر بافته شود و كسى تواند گفت بجز از خدا يعنى سزاوار نيست كه اين سخن افترا باشد
وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ
و ليكن هست تصديق كنندهء آنچه بود پيش از وى از تورية و انجيل و زبور يعنى با وجود اعجاز مصدق و موافق كتب سابقه است
وَ تَفْصِيلَ الْكِتابِ لا رَيْبَ فِيهِ
و بيان كردن آنچه بر شما نوشته شده از اوامر و نواهى هيچ شكى و شبهه در آن نيست يعنى در حقيقت آن
مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ
نازلشده است از نزد پروردگار عالميان و نيز به جهت الزام حجت بر اهل عناد و انكار ميفرمايد كه .
أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ
آيا ميگويند مشركان بر بافته است محمد اينكلام را از خود
قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ
بگو اگر اين سخن را بر ميتوان يافت چنانچه زعم شماست پس بياريد شما و بر بافيد سورهء مانند آن در بلاغت و فصاحت و قوت معنى چه شما در نظم بليغ و نثر فصيح مشهور زمان و سر آمد دورانند و اگر به خود معارضه نميتوانيد استعانت نمائيد
وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ
و بخوانيد براى معاونت خود در آوردن سورهء مثل قرآن هر كرا توانيد كه از او يارى خواهيد بجز از خدا تا مددكارى كند شما را و بسازيد مانند قرآن
إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
اگر هستيد راستگويان كه محمد از خود بر ميبافد .
بَلْ كَذَّبُوا
بلكه از فرط جحود و عناد تكذيب كردند
بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ
به آن چيزى كه فرا نرسيدند بدانش آن مراد آنست كه بعد از سماع قرآن و قبل از تدبر آن بتكذيب و انكار آن مشغولشد به جهت آنكه قرآن متضمن ذكر بعث و خبر است و ساير آنچه مخالف دين ايشانست
وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ
و هنوز نيامد بديشان يعنى ظاهر نگشت بر ايشان معنى و حقيقت قرآن و ذهن ايشان باسرار و دقايق آن نرسيد يعنى اگرچه اول علم بحقيقت آن نداشتند اما بالاخره اعجاز آن بر ايشان ظاهر شد وقتى كه مكرر حضرت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بدان دعوى تحدى كرد و ايشان قواى خود را در معارضه آن صرف كرده نتوانستند و عاجز گشتند و بدانستند كه فوق طاقت بشر است اما به جهت فرط عناد و جحود در تكذيب آن كوشيدند
كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
همچنان تكذيبى كه كفار زمان تو دارند تكذيب كردند انبياى خود را به آنكه بودند پيش از ايشان
فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الظَّالِمِينَ