وَ مَنْ يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ
و كيست كه بيرون آورد زنده را كه حيوانست يا نبات از مرده كه نطفه است يا دانه
وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ
و بيرون آورد مرده را كه نطفه است يا دانه از زنده كه حيوانست يا نبات
وَ مَنْ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ
و كيست كه تدبير كند كارهاى عالميان را و چون اين سؤالها كنى كافران نتوانند از غايت ظهور كه مكابره كنند
فَسَيَقُولُونَ اللَّهُ
پس زود باشد كه گويند در جواب كه اينكه پرسيدى اللّه است و چون اين اقرار كه بزرگترين حجت است در بطلان طريق ايشان كه شركست
فَقُلْ
پس بگو اى محمد مر ايشانرا بعد از اين اقرار
أَ فَلا تَتَّقُونَ
آيا پس نميترسيد از چنين خداوندى كه بتان را شريك او ميسازيد .
فَذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ
پس آنكه او را اين صفات كمال ثابت است اللّه است كه پروردگار شماست ثابت در ربوبيت كه شك در آن راه ندارد
فَما ذا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلالُ
پس چه چيز است بعد از راستى و بيان حق مگر گمراهى
فَأَنَّى تُصْرَفُونَ
پس از كجا گردانيده ميشويد از حق بباطل و از توحيد بشرك مراد انكار است يعنى نيست بعد از حق مگر ضلال پس هر كه درگذرد از حق كه عبادت اللّه است با چندين دلايل و حجج در وحدانيت او در ضلالت افتد .
كَذلِكَ
همچنانكه ربوبيت حق را سزاوار است نه غير او را
حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ فَسَقُوا
سزاوار شده حكم پروردگار تو و واجب گشته بر آنان كه بيرون رفتهاند از دائرهء فرمان و امان و استصلاح و متمردند در كفر و عناد
أَنَّهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
بدرستى كه ايشان ايمان نيارند يعنى علم الهى تعلق گرفته كه ايشان ايمان نيارند و از دائرهء استصلاح بيرون باشند و بر كفر ميرند يا معنى آنست كه عذاب الهى واجب شده بر اهل كفر و عدوان به جهت آنكه ايمان نمىآرند بعد از آن اثبات دليلى ديگر مىكند در باب توحيد و علم و قدرت خود و ميفرمايد كه .
قُلْ
بگو ايمحمد به اين مشركان معاند و كافران جاحد كه
هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ
آيا از شريكان شما يعنى آنهائى كه شريك خدائى گرفتهاند
مَنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
كس هست كه باغاز بيافريند خلق را پس باز زنده سازدش بعد از موت و چون كفار ابداء را مقر و اعاده را منكر و از روى عناد و لجاج بدان اعتراف نميكنند حق تعالى فرمود كه
قُلِ اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
بگو ايمحمد مر ايشانرا كه خداى به حق اين صفت دارد كه بآغاز آفريند خلق را پس باز زنده گرداند خلق را بعد از فنا
فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
پس از كجا برگردانيده ميشويد از راه راست و نيز به جهت وضوح حجت ميفرمايد