فَانْتَظِرُوا
پس شما انتظار بريد نزول مقترحاترا
إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ
بدرستى كه من با شما از منتظرانم تا بهبينم كه به جهت جحود و عناد و مكابره شما خدا با شما چه خواهد كرد بعد از آن از افعال ذميمه ايشان خبر ميدهد كه .
وَ إِذا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ
و چون بچشانيم مردمان را يعنى اهل مكه را صحتى و فراخى از پس بيمارى و قحطى كه
مَسَّتْهُمْ
رسيده باشد بديشان
إِذا لَهُمْ مَكْرٌ فِي آياتِنا
چون در نگرى مر ايشان را باشد مكرى در آيتهاى ما يعنى طعن كنند در آن و در بارهء پيغمبر ما كيد كنند مرويست كه اهل مكه هفت سال بقحط و خشك سالى مبتلا بودند تا آنكه به هلاكت نزديك رسيدند حق تعالى رحم بديشان كرده باران بر ايشان فرستاد و آن قحطى و خشك سالى بفراخى و آبادانى مبدل شد و صاحب جمعيت شدند و متنعم گشته زبان طعن بر رسول دراز كردند و قدح آيات الهى و معجزات نبوى كردند و بانواع مكر و كيد و حيله تمسك جستند تا ضررى بدان حضرت رسانند حق تعالى فرمود كه
قُلِ اللَّهُ أَسْرَعُ مَكْراً
بگو اى محمد كه خدا زودتر است از شما در رسانيدن جزاى كيد بشما يعنى پيش از ظهور كيد شما حق تعالى بنزول عذاب بر شما امر خواهد كرد
إِنَّ رُسُلَنا يَكْتُبُونَ ما تَمْكُرُونَ
بدرستى كه رسولان ما يعنى ملئكه حفظه مينويسند آنچه شما مىانديشيد از مكر و هر گاه تدبير خفى شما بفرشتگان ما پنهان نيست بر ما كى پنهان خواهد بود بعد از آن در تذكير نعمت خود ميفرمايد كه .
هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ
اوست آن خدائى كه ميراند يعنى تمكين و قدرت ميدهد شما را در قطع مسافت شما
فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ حَتَّى إِذا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ
در خشگى بر پشت دواب چون اسب و استر و درازگوش و شتر و در ترى در كشتى تا چون باشيد در كشتى
وَ جَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَ فَرِحُوا بِها
و كشتيها روان شوند با آنكه در وىاند بباد خوش كه نرم ميوزد و شادمان شدهاند ايشان به آن باد
جاءَتْها رِيحٌ عاصِفٌ
ناگاه آيد بدان كشتى بادى سخت كه دريا را در شور آورد
وَ جاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ
و بيايد بديشان موج دريا از هر جانبى يعنى چپ و راست و پيش و پس كشتى بموج در آيد
وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ
و يقين كنند آنكه فرو گرفته است بلاها مر ايشان را از همه جوانب و طريق خلاصى نداشته
دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ
بخوانند خدا را بدفع آن بلا از ايشان