برحمت پروردگار خود و مقرر است كه گناهكاران تبه روزگار را هيچ وسيلهء براى آمرزش برابر شفاعت آنحضرت نيست
قالَ الْكافِرُونَ
گفتند كافران بعد از آمدن پيغمبر بديشان و نمودن معجزات بديشان
إِنَّ هذا لَساحِرٌ مُبِينٌ
بدرستيكه اينمرد جادوئى است آشكارا در اين اعترافست به آنكه ايشان ميديدند معجزات آنحضرت را كه عاجز كننده ايشان بود از معارضه .
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
بدرستيكه خداوند شما اللّه است كه آن خداونديست كه بقدرت تمام بيافريد آسمانها و زمينها را كه اصول ممكناتند و بزرگترين اجسام اين عالم
فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ
در مدت شش روز ايام دنيا و در اينمدت آن را اختراع كرد با چندين بدايع و عجايب با آنكه قادر بود كه بيك طرفة العين آن را بيافريند تا تعليم بندگان باشد كه در كارها تعجيل نكنند
ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ
پس مستولى شد بر عرش بآفريدن و تدبير كردن همچون استوارى ملك بر سرير باستيلاء بر تدبير مملكت چه همه از عرش كه اعظم مخلوقاتست نازل مىشود و لهذا بندگان نزد حاجت دستها بجانب او برميدارند
يُدَبِّرُ الْأَمْرَ
تدبير مىكند و ميسازد امر كاينات را بر مقتضاى حكمت
ما مِنْ شَفِيعٍ
نيست هيچ شفاعت كننده روز قيامت
إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ
مگر پس از دستورى دادن خدا مر او را اين تقرير عظمت اوست و عزت و جلال او و رد كسانى كه گمان ايشان آنست كه الههء ايشان شفيع خواهند بود يعنى بت
ذلِكُمُ اللَّهُ
و همچنين آنكه موصوف است به اين صفات مقتضيهء الوهيت و ربوبيت خداى به حق است
رَبَّكُمُ
كه پروردگار شماست نه غير او چه غير او را با او در اين صفتها شريك نيست
فَاعْبُدُوهُ
پس او را پرستيد بيگانگى
أَ فَلا تَذَكَّرُونَ
آيا پند نميگيريد و تفكر نميكنيد كه مستحق عبادت اوست نه معبودان باطله .
إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً
بسوى جزاى اوست بازگشت شما همه بموت و نشور نه به غير او پس مهيا باشيد براى آن بكسب اعمال صالحه و اجتناب از افعال سيئه و قبيحه
وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا
وعده داد شما را خدا وعده دادنى راست و درست
إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
بدرستيكه خداى تعالى در اول بيافريد خلق را پس بعد از مردن زنده گرداند آن را
لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
تا جزا دهد آنانرا كه گرويدهاند و كردند عملهاى پسنديده
بِالْقِسْطِ
بعدل يعنى مكافات ايشان دهد بر وجه عدل و راستى كه در آن هيچ نقصى نباشد
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمِيمٍ
و آنان كه كافر شدند مر ايشانراست آشاميدن از آب گرم دوزخ كه چون بخورند احشاء و امعاى ايشان پاره پاره