را و عقوبتى كه بر اين نافرمانى مرتب است بعد از آن از احوال مستقبل خبر ميدهد كه اى اهل ايمان اين باز پسماندگان كه از جهاد تخلف كردند و ببهانه بازپس ماندند .
يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ
عذر خواهند آورد بسوى شما يعنى عذر خواهند خواست از تخلف
إِذا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ
چون بازگرديد از تبوك بسوى ايشان و بمدينه بازآئيد
قُلْ
بگو اى محمد
لا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ
عذر مخواهيد عذر هاى دروغ براى آنكه باور نخواهيم داشت و شما را تصديق نخواهيم كرد به جهت آنكه
قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ
بتحقيق كه خبر داده است ما را خدا
مِنْ أَخْبارِكُمْ
از خبرهاى شما يعنى آنچه در خاطر شماست از شر و فساد و نفاق
وَ سَيَرَى اللَّهُ
و زود باشد كه ببيند خدا
عَمَلَكُمْ
كردارهاى شما
وَ رَسُولُهُ
و فرستادهء او نيز خواهد ديد يعنى علم هر دو تعلق خواهد گرفت به آنكه كدام يك از شما از كفر و نفاق توبه كنيد و بدان ثبات ورزيد
ثُمَّ تُرَدُّونَ
پس بازگردانيده خواهيد شد در قيامت
إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ
بسوى جزاى داناى هر پوشيده و آشكارا
فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
پس خبر دهد شما را به آنچه بوديد كه ميكرديد از كتمان نفاق و اظهار وفاق و اين اخبار بتوبيخ و عقاب خواهد بود از ابن عباس منقولست كه اين آيه و آنچه بعد از اين واقع شده در باره جندب بن قيسى و معقب بن قشير و اصحاب ايشان از اهل نفاق كه هشتاد كس بودند چون پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از تبوك بازگشت با اصحاب گفت با ايشان منشينيد و سخن مگوئيد ايشان آمدند و بعذرهاى كاذبه بر زبان گشودند و بر آن سوگندان دروغ خوردند چنان كه ميفرمايد كه .
سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ
زود باشد كه سوگند بخورند به خدا براى خشنود شدن از ايشان
إِذَا انْقَلَبْتُمْ
چون بازگرديد شما از سفر
إِلَيْهِمْ
بسوى ايشان
لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ
تا روى بگردانيد از ايشان
فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ
پس اعراض كنيد از ايشان و بگذاريد ايشانرا
إِنَّهُمْ رِجْسٌ
بدرستيكه ايشان پليدند و نكوهيده در نهايت نجاست و عناد و جحود
وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ
و جاى ايشان در دوزخست پس ترك عتاب ايشان كنيد پس ترك عتاب ايشان كنيد پاداش خواهند داد ايشان را به آتش دوزخ
جَزاءً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ
پاداش به آنچه بودند كه كسب ميكردند از كفر و نفاق .
يَحْلِفُونَ لَكُمْ
سوگند ميخورند به خدا منافقان براى شما
لِتَرْضَوْا عَنْهُمْ
تا بدان خشنود شويد از ايشان و از تعرض شما ايمن شوند - مرويستكه