وَ لا يَأْتُونَ الصَّلاةَ
و نمىآيند به نماز جماعت با پيغمبر
إِلَّا وَ هُمْ كُسالى
مگر در حالتى كه ايشان كاهلانند يعنى كاهلانه به نماز مىآيند نه بر وجه اراده و رغبت
وَ لا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَ هُمْ كارِهُونَ
و نفقه نميكنند در راه خدا مگر در حالتى كه ايشان ناخواهانند يعنى بكراهت نفقه ميكنند زيرا كه باداى نماز و زكات اميد ثواب دارند و به ترك آن از عقاب نمىترسند .
فَلا تُعْجِبْكَ
پس بايد كه تو را بشگفت نيارد خطاب به حضرت است و مراد امتند يعنى مؤمنان را ميفرمايد كه بايد متعجب نگرداند شما را
أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ
مالهاى منافقان و نه فرزندان ايشان چه بسيارى اموال و اولاد وبالست بر ايشان
إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ
جز اين نيست كه ميخواهد خدا
لِيُعَذِّبَهُمْ بِها
تا عذاب كند ايشانرا به آن اموال و اولاد
فِي الْحَياةِ الدُّنْيا
در زندگانى بسبب مشقت در جمع مال و حفظ آن و آنچه بديشان ميرسد از مصايب فرزندان
وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ
و بيرون رفتن جانهاى ايشان از بدنها بصعوبت بسيار
وَ هُمْ كافِرُونَ
و حال آنكه كافران باشند يعنى بر كفر بميرند نه مال ايشان را دست گيرد و نه فرزندان بفرياد ايشان رسند بعد از آن از سر ايشان خبر ميدهد كه .
وَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ
و سوگند ميخورند به خدا
إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ
كه ايشان از جملهء شمااند يعنى از اهل اسلامند
وَ ما هُمْ مِنْكُمْ
و حال آنكه ايشان از شما نيستند به جهت پنهان كردن كفر
وَ لكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ
و ليكن ايشان گروهىاند كه ميترسند از شما كه با ايشان آن نوع معامله ميكنيد از قتل و اسر پس بتقيه اظهار اسلام ميكنند .
لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً
اگر بيابند پناهى كه بدان توانند گريخت چون قلعه يا سر كوهى يا جزهء
أَوْ مَغاراتٍ
يا غارها در كوهها يا سردابها
أَوْ مُدَّخَلًا
يا سوراخى كه در آن توانند گريخت
لَوَلَّوْا إِلَيْهِ
هر آينه روى كنند بدان از ترس شما
وَ هُمْ يَجْمَحُونَ
در حالتى كه ايشان شتابند شتافتنى كه بمنع كس بازنگردند يعنى بشتاب تمام از شما برميگشتند و به آن جا ميرفتند و چون پناهى نمىيابند بالضروره بحسب ظاهر با شما در ساختهاند آوردهاند كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم قسمت غنيمت ميفرمود أبو الجواد منافق گفت صاحب خود را ميبينيد كه صدقات شما را بر ارباب غنم و مواشى ميدهد و گمان ميبرد كه عدل مىكند آيه آمد كه .
وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ
و از منافقان كس هست كه عيب مىكند تو را و طعن