داشتيم و بحرب نرفتيم
وَ يَتَوَلَّوْا
و برگرديدند از مجلسهاى خود
وَ هُمْ فَرِحُونَ
در حالتى كه ايشان شادمان باشند بشماتت .
قُلْ
بگو اى محمد
لَنْ يُصِيبَنا إِلَّا ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا
نرسد ما را مگر آنچه نوشته شده است در لوح محفوظ و ما را به آن اختصاص داده آن نصرت و ظفر بر دشمنان و يا شهادت و درجات جنان
هُوَ مَوْلانا
اوست ناصر و سازنده كار ما
وَ عَلَى اللَّهِ
و بر خدا نه بر غير او
فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
و بايد كه توكل كنند مؤمنان چه حق ايمان آنست كه بر غير او اعتماد و توكل ننمايند كه توكل بر خدا حصول مراد آنست و كفاية از مهمات و ايمنى از آفات .
قُلْ
بگو اى محمد مر ايشان را بر سبيل تقريع
هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا
آيا چشم ميداريد بما يعنى انتظار نمىبريد كه چيزى بما رسد
إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ
مگر يكى از دو عاقبت نيكو كه آن نصرتست اگر بكشيم و شهادت اگر كشته شويم
وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ
و ما چشم ميداريم بشما يكى از دو عاقبت و آن
أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّهُ
اين است كه برساند خدا بشما
بِعَذابٍ مِنْ عِنْدِهِ
عذابى از نزديك خود از صيحه و رجف و خسف تا به آن هلاك شويد و يا مراد عذاب آخرت است
أَوْ بِأَيْدِينا
يا برساند بشما عذابى بدستهاى ما كه شما را بسبب ظهور كفر و نفاق بقتل رسانيم
فَتَرَبَّصُوا
پس انتظار بريد آن را كه بما ميخواهيد از خوبى عاقبت
إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ
بدرستى كه ما با شما منتظرانيم آن را كه بشما ميخواهيم از بدى عاقبت .
قُلْ أَنْفِقُوا
بگو نفقه كنيد امر در معنى خبر است يعنى چون نفقه كنيد
طَوْعاً أَوْ كَرْهاً
از روى رغبت يا بر وجه كراهت و نفرت به هيچ وجه
لَنْ يُتَقَبَّلَ مِنْكُمْ
قبول كرده نخواهد شد از شما مرويست كه جندب بن قيس به حضرت گفت كه مرا اجازه تخلف ده چون آمدن من بحرب بنى الاصفر متعسر است اما لشگر تو را بمال خود مدد دهم حق تعالى اين آيه فرستاد كه اى محمد بايشان بگوى كه انفاق شما مقبول الهى نشود و نفعى نرساند
إِنَّكُمْ كُنْتُمْ قَوْماً فاسِقِينَ
بدرستى كه شما هستيد گروهى بيرون رفتگان از دائره اسلام و نفقه كافران و تصدقات ايشان مقبول نيست پس در بيان تقرير اين معنى ميفرمايد كه .
وَ ما مَنَعَهُمْ
و بازنداشت ايشان را
أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ
آنكه قبول كرده شود از ايشان نفقهاى ايشان
إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ
مگر آنكه ايشان كافر شدند به خدا و بفرستادهء او