جمله تقوى وفا بعهد است و تمام كردن شرايط آن بعد از آن در حكم مشركان ميفرمايد .
فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ
پس چون بگذرد ماههاى حرام يعنى چهار ماه كه مشركان مهلت داده شدهاند
فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ
پس بكشيد مشركانرا كه عهد نكردهايد با ايشان يا آنكه عهد شما را شكستهاند
حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ
هر جا كه يابيد در حل و حرم و در اشهر حرم يا در غير آن اين آيه ناسخ هر آيه است كه در باب صلح واقعشده
وَ خُذُوهُمْ
و بگيريد ايشان را باسيرى
وَ احْصُرُوهُمْ
و باز داريد ايشان را از طواف مسجد الحرام و منع كنيد ايشانرا از تصرف در بلاد اسلام
وَ اقْعُدُوا لَهُمْ
و بنشينيد براى قتل و اسر ايشان
كُلَّ مَرْصَدٍ
بر هر ممر يعنى راهها را بر ايشان بسته گردانيد تا در شهرها و قريها منتشر نشوند
فَإِنْ تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ
پس اگر باز گردند از شرك بايمان و بپاى دارند نماز را
وَ آتَوُا الزَّكاةَ
و بدهند زكات مال خود را و از اين هر دو عمل تصديق ايشانست
فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ
پس خالى كنيد راه ايشانرا يعنى دست بداريد از ايشان و راه دهيد هر جا كه خواهند بروند
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ
بدرستيكه خدا آمرزنده است گناهان گذشته ايشان را
رَحِيمٌ
مهربانست به دادن ثواب بيحساب بديشان .
وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
و اگر يكى از مشركان كه بعد از انقضاى اشهر متعرض قتال بايد شد
اسْتَجارَكَ
زنهار خواهد از تو
فَأَجِرْهُ
پس زنهار ده او را
حَتَّى يَسْمَعَ كَلامَ اللَّهِ
تا بشنود سخن خداى را كه قرآنست و در آن تامل و تدبر كند و بر حقيقت آن مطلع شود
ثُمَّ
پس از شنيدن قرآن كه اسلام نيارد
أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ
برسان او را بموضع امن او كه ديار اوست و بعد از آن با او قتال كن تا با او غدر و خيانت نكرده باشى
ذلِكَ
اين امان دادن و يا امر بامان ايشان
بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْلَمُونَ
بسبب آن است كه ايشان گروهىاند كه نميدانند حقيقة ايمانرا و نميشناسند خداى را پس ايشان را امان ده تا شايد بسمع قبول بشناسند و در آن تامل و تفكر كنند .
كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ
چگونه تواند بود كه مر مشركان را عهد و پيمانى باشد
عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ
نزديك خدا و نزد رسول او يعنى ايشان چون در عهد غدر كردند و آن را شكستند پس ايشان را نزد خدا و رسول او پيمانى نباشد
إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ
مگر آنانرا كه عهد بستهايد با ايشان يعنى بنى ضميره و بنى كنانه كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با ايشان عهد بسته بود
عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ
نزديك مسجد الحرام در حديبيه كه قريب است به مكه