بندگان
حَكِيمٌ
حكم كننده و يا عالم بر احوال ايشان بعد از آن ختم ميفرمايد بواجب گردانيدن دوستى با مؤمنان و قطع موالات با كافران .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا
بدرستى كه آنان كه ايمان آوردند و هجرت كردند بدوستى خدا و رسول او و از وطنهاى خود بيرون آمدند
وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ
و جهاد كردند بمالهاى خود كه بنفقهء محتاجان صرف كردند و بنفس هاى خود كه مباشر قتال شدند
فِي سَبِيلِ اللَّهِ
در راه خدا يعنى در اعزاز دين و اعلاء كلمه اسلام و اينها قوم مهاجرانند
وَ الَّذِينَ آوَوْا
و آنان كه جا دادند مهاجران را
وَ نَصَرُوا
و نصرت كردند حضرت رسالت را مراد گروه انصارند
أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
آن گروه بعضى از ايشان دوستان برخى ديگرند در ميراث چه در مبدء اسلام حكم چنان بود كه مهاجر و انصار بسبب هجرت و نصرت از يكديگر ميراث گيرند نه از اقارب و بعد از آن منسوخ شد به آيه
وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ
و از حضرت باقر عليه السّلام مرويست كه ميان هر دو كس كه مواخاة بودى ميراث گرفتندى و يا مراد نصرت است و ولايت و مظاهرة
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يُهاجِرُوا
و آنان كه ايمان آوردند و هجرت نكردند
ما لَكُمْ مِنْ وَلايَتِهِمْ
نيست شما را از تولى ايشان در ميراث
مِنْ شَيْءٍ
هيچ چيز
حَتَّى يُهاجِرُوا
تا وقتى كه هجرت كنند
وَ إِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ
و اگر مؤمنان غير مهاجر طلب نصرت كنند از شما در كار دين يعنى اگر در ميان ايشان و كفار مقاتله افتد و از شما مدد طلبند
فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ
پس بر شما واجب است يارى كردن ايشان
إِلَّا عَلى قَوْمٍ
مگر بر گروهى مشركان كه باشد
بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ
ميان شما و ميان ايشان عهدى و پيمانى يعنى نقض عهد و معاهده مكنيد
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
و خدا به آنچه شما ميكنيد بيناست .
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا
و آنان كه كافر شدند
بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
برخى از ايشان دوستان برخى ديگرند در معاونت يا در ميراث
إِلَّا تَفْعَلُوهُ
اگر نكنيد آن را كه فرموديم از پيوستگى با يكديگر و دوستى با هم و قطع دوستى ميان شما و ميان كفار
تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ
حاصل شود فتنه در زمين
وَ فَسادٌ كَبِيرٌ
و فسادى بزرگ در دين يعنى اگر مؤمنان دوست يكديگر نباشند و يارى هم نكنند مهم ايشان روى بخمول نهد و اهل كفر خروج كنند و فساد و فتنه از اين بزرگتر نتواند بود و ديگر باره از پاداش هجرت و نصرت اهل ايمان خبر ميدهد كه .
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا
و آنان كه گرويدند به خدا و رسول