گمان برند كه تو بر عهد خودى و تو ساز حرب ايشان كنى مانند عذرى باشد كه از تو صادر شده باشد و به آن متهم باشى و سويت مقتضاى آنست كه ايشان از تو همان دانند كه تو از ايشان دانى از نقض عهد
إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْخائِنِينَ
بدرستى كه خدا دوست ندارد خيانت كنندگان را و نمىپسندد عمل ايشان را و بعد از امر بقتال كفار وعدهء نصرت داد باهل اسلام و ايشان را امر فرمود بمهيا شدن براى قتال باينوجه كه .
وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
و مپندار اى محمد آنان را كه كافر شدند كه ايشان
سَبَقُوا
پيشى گرفتند بر عذاب يا مراد گريختگان بدرند يا شكستگان عهد ميفرمايد كه مپندار كه ما عاجز گشتيم از عقوبت
إِنَّهُمْ لا يُعْجِزُونَ
بدرستى كه ايشان عاجز نتوانند ما را از عذاب خود و حفص يحسبن ميخواند يعنى بايد كه كافران نه پندارند كه ما از تعذيب ايشان عاجزيم .
وَ أَعِدُّوا لَهُمْ
و آماده سازيد ايمؤمنان براى عهد شكنان يا منهزمان بدر
مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ
آنچه توانيد از توانائى يعنى از آنچه قدرت داشته باشيد بر آن از ساز و برگ حرب كه لشگر بر آن قوت مىيابند و گويند مراد تير و كمانست و يا اعتماد بر حق و واثق بودن بعنايت او و نزد بعضى مراد حصار است يعنى آماده سازيد قلعها را جهت دفع كفار
وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ
و ديگر آماده سازيد اسبان بسته براى جهاد كه
تُرْهِبُونَ بِهِ
بترسانيد بدان استعداد و مهيا شدن
عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ
دشمنان خداى را و دشمن خود را كه كفار مكهاند
وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ
و ديگر ترسايند باسب و سلاح كافران ديگر را غير از كافران كه
لا تَعْلَمُونَهُمُ
شما نميدانيد ايشان را
اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ
خدا ميداند ايشان را و ايشان بقول مفسرين يهود بنى قريضهاند و يا فرس و يا جميع دشمنان ديناند و يا منافقان كه نماز ميگذارند و روزه ميدارند و شهادتين ميگويند اما خدا ايشان را ميشناسد چه وى مطلع است بر سراير و ضماير
وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ
و آنچه نفقه ميكنيد از چيزى كه داريد
فِي سَبِيلِ اللَّهِ
در راه خدا يعنى در ترتيب سلاح و نفقهء اسب
يُوَفَّ إِلَيْكُمْ
تمام كرده خواهد بشما جزاى آن
وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ
و شما ستمديده نخواهيد شد به نقص ثواب و تضييع عمل ايشان .
وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ
و اگر ميل ميكنند مشركان به صلح و استسلام
فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ
پس تو هم ميل كن بمصالحه و توكل كن بر خدا يعنى مترس از آنكه بمكر و حيله طرح صلح انداخته باشند چه خدا نگهدارنده شماست