تكذيب قرآن نمودند و ما بسبب آن ايشان را در بدر بقتل مبتلا ساختيم
وَ أَغْرَقْنا آلَ فِرْعَوْنَ
و غرق كرديم در درياى قلزم اتباع فرعون را
وَ كُلٌّ
و هر يك از گروه غرقشدگان قبط و كشته شدگان قريش
كانُوا ظالِمِينَ
بودند ستمكاران بر نفسهاى خود بكفر و عصيان پس در مذمت ايشان ميفرمايد كه .
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ
بدرستى كه بدترين جنبندگان بر روى زمين
عِنْدَ اللَّهِ
نزد خداى تعالى
الَّذِينَ كَفَرُوا
آنانند كه كافر شدند و اصرار نمودند بر كفر مراد معاندان قريشاند چون أبو جهل و عتبه و امثال ايشان يا مكابران يهود چون كعب اشرف و حى بن اخطب و امثال ايشان
فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
پس ايشان ايمان نيارند و چون چنين است پس ايمحمد توقع ايمان از ايشان مدار و خاطر خود را به جهت ايشان پريشان مدار .
الَّذِينَ عاهَدْتَ مِنْهُمْ
آنان كه معاهده كردى و عهد فراگرفتى از كفار و ايشان بنو قريضه بودند كه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عهد از ايشان فراگرفته بود
ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ
پس بشكستند عهد خود را
فِي كُلِّ مَرَّةٍ
در هر بارى كه عهد كردند آوردهاند كه بنو قريضه عهد كرده بودند كه دشمنان رسول را يارى ندهند پس نقض عهد كردند در روز بدر مشركان را بسلاح مددكارى كردند بعد از آن با رسول گفتند ما عهد را فراموش كرديم پس ديگر عهد كردند و باز آن را شكسته روز حرب خندق با أبو سفيان ملعون اتفاق كرده بمددكارى آمدند
وَ هُمْ لا يَتَّقُونَ
و ايشان پرهيز نميكنند از نقض عهد و يا نميترسند از عقوبت خيانت .
فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ
پس اگر درمىيابى ايشان را در جنگ
فَشَرِّدْ بِهِمْ
پس رميده گردان و متفرق ساز بسبب قتل و جرح ايشان
مَنْ خَلْفَهُمْ
آنان را كه از پس ايشان فرارسند از اعداى شما يعنى چون بر ايشان ظفر يا بى چندان از ايشان بكش كه از هيبت تو كافران ديگر از مقاتله تو برمند
لَعَلَّهُمْ
باشد كه آن رسندگان
يَذَّكَّرُونَ
پند گيرند و عبرت پذيرند و هيچ يك از ايشان به جهت آن دليرى نتوانند كرد بر نقض عهد و اقدام محاربهء تو .
وَ إِمَّا تَخافَنَّ
و اگر ترسى و انديشه برى يعنى دريابى
مِنْ قَوْمٍ
از گروهى كه با تو عهد دارند
خِيانَةً
نقض آن عهد بعلاماتى كه بر تو روشن شود
فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ
پس بيفكن بسوى ايشان عهد ايشان را يعنى اعلام كن پيش از قتال بايشان كه من نيز عهد شما را باطل كردم
عَلى سَواءٍ
بر سويت يعنى بر وجه عدل چه اگر اظهار اين معنى نكنى با ايشان و ايشان