قريب بهزار تن را صد كس بيند و كمتر و نزديك سيصد نفر را هزار و نهصد عدد بيند و هر آينه قدرت ربانى ديدها را باز داشت از ديدن بعضى كه موجود نبودند و از نديدن بعضى كه موجود بودند
لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً
تا حكم كند خدا كارى را كه آن
كانَ مَفْعُولًا
هست كرده شده يعنى بوقوع آينده در علم او
وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
و بسوى خدا نه غير او باز گردانيده شود كارها بعد از آن امر مىكند بمؤمنان بثبات در قتال بقوله .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
اى آنان كه گرويدهايد
إِذا لَقِيتُمْ فِئَةً
چون برسيد بگروهى از كفار كه قصد حرب كنند با شما و با ايشان در مقام كارزار در آئيد
فَاثْبُتُوا
پس بايستيد و از مقاتله ايشان روى متابيد
وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً
و ياد كنيد خداى را بسيار ياد كردن بدل و زبان در مواضع حرب براى غالب شدن شما بر اعدا
لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
شايد شما فوز و ظفر يابيد بر دشمنان و با وجود اين بمثوبت ابدى رسيده گويند مراد بذكر تكبير است در وقت شمشير زدن يا دعاى بد بر كفار .
وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ
و فرمان بريد خداى را و فرستادهء او را در امر بجهاد و ثبات قدم در معركهء جهاد
وَ لا تَنازَعُوا
و خلاف مكنيد باختلاف آن را
فَتَفْشَلُوا
پس بد دل مشويد
وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ
و برود بباد دولت و قوت شما تسميهء دولت بباد جهت آنست كه دولت در تمشى امور و نفاذ آن مشابه باد است در وزيدن و نفوذ كردن و نزد بعضى مراد به او حقيقت است چه نصرت نميباشد مگر ببادى كه حق تعالى از مهب فتح فرستد و آن را ريح النصره گويند
وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ
و شكيبائى كنيد در مقاتله بدرستيكه خدا با صابران است از مجاهد نقل است كه شكستى كه در روز احد بمردمان رسيد نبود مگر به جهت منازعه و اختلاف ايشان كه اگر صبر كردندى و مخالفت نكردندى آنچه بايشان رسيد هرگز بديشان نميرسيد .
وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ خَرَجُوا
و مباشيد مانند آنان كه بيرون آمدند
مِنْ دِيارِهِمْ
از سراها و منزلهاى خود
بَطَراً
از روى سركشى و فخر
وَ رِئاءَ النَّاسِ
و براى نمايش خلق مراد اهل مكهاند كه بحمايت كاروان بيرون آمدند چون بجحفه رسيدند رسول أبو سفيان بديشان رسيد و گفت باز گرديد كه كاروان را بسلامت آورديم مردمان عزم رجوع كردند ابو جهل گفت البته بيرون ميرويم و بشرب خمر مشغول ميشويم و زنان مغنيه براى ما سرود گويند و دف زنند و شتر كشيم و مردمان را طعام دهيم و آوازهء شجاعت و شوكت و كرم ما در احياى عرب منتشر گردد و مردم از شجاعت و دلاورى ما حسابى گيرند حق تعالى ميفرمايد كه شما از ديار خود مانند