ربوبيت خود كرد و در عقول ايشان مذكور ساخت آن چيزيرا كه داعى ايشان بود باقرار بر ربوبيت تا آنكه بمنزلهء كسانى گشتند كه ايشانرا گفته كه
أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ
آيا نيستم پروردگار شما
قالُوا بَلى
گفتند آرى تو پروردگار مائى و ما بندگان توئيم
شَهِدْنا
گواه شديم ما بر اقرار خود
أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ
اخذ اين ميثاق به جهت كراهت آن كه گوئيد در روز قيامت
إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا
بدرستيكه ما بوديم از اين اقرار
غافِلِينَ
بيخبران .
أَوْ تَقُولُوا
يا به جهت كراهت آنكه گوئيد
إِنَّما أَشْرَكَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ
جز اين نيست كه شرك آوردهاند پدران ما پيش از ما
وَ كُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ
و بوديم ما فرزندان از پس ايشان يعنى اقتدا بايشان كرديم زيرا كه تقليد نزد قيام دليل و تمكين از علم به آن صلاحيت عذر ندارد
أَ فَتُهْلِكُنا
و به جهت كراهت اينكه گويند آيا هلاك ميكنى و معذب ميسازى ما را
بِما فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ
به آنچه كردند آن كجروان و بيراهان يعنى پدران ما كه بناى شرك كردند در اكثر تفاسير مذكور است كه حق تعالى ذريت آدم را بيرون آورد از صلب او بر مثال مورچهائى خرد و حيات و عقل و نطق در ايشان آفريد و ربوبيت خود را بر ايشان عرض كرد و ايشان قبول كرده گفتند ما بر اقرار خود گواه شديم و چون ذريه بلى گفتند حق تعالى ملائكه را گفت كه گواه باشيد ايشان گفتند كه شهدنا و جمهور مفسران برآنند كه اخذ ميثاق بعد از خلق آدم قبل از دخول جنت بود در فضائى كه بهشت است و عرض آن سى هزار ساله راهست در آن صحرا ذريات آدم را به شكل مورچهاى خرد آفريده بود مانند چراغهاى درخشان بودند و آدم در آن ميان نورى ديد كه روشنائى او بر چراغها غالب شده بود گفت بار خدايا اين كيست فرمود اين پيغمبريست از فرزندان تو گفت عمر او چند باشد گفت شصت و سه سال گفت بار خدايا عمر او را افزون كن ندا رسيد كه قلم چنين رفته و تغيير آن خلاف مصلحت است و چون اخذ ميثاق فرمود از ذريهء آدم گفت كه به پشت آدم مراجعت كنيد تا از شما يكى مانده باشد من قيامت را اقامه نكنم .
وَ كَذلِكَ
همچنانكه بيان كرديم امر ميثاق را
نُفَصِّلُ الْآياتِ
تفصيل ميكنيم و پيدا ميسازيم قدرت خود را تا تدبر در آن كرده به آن استدلال كنند بر او و اينست كه
وَ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
و شايد كه ايشان باز گردند از تقليد و اتباع باطل بسوى حق بعد از آن امر كرد پيغمبر خود را بذكر قصهء ديگر از علماى بنى اسرائيل براى ايشان