است هر كه توبه كند مهربانست كه بعد از توبه بگناه نگيرد .
وَ قَطَّعْناهُمْ
و پراكنده و متفرق گردانيديم بنى اسرائيل را
فِي الْأَرْضِ أُمَماً
در زمين جماعتها بر وجهى كه هيچ ولايتى نيست كه در آن يهودى نباشد
مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ
برخى از ايشان شايستگان بودند كه بدين موسى متدين بودند و تغييرى به حال ايشان راه نيافت و بعيسى گرويدند
وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِكَ
بعضى ديگر از ايشان مردمانى بودند غير صالح يعنى كافر و فاسق بودند
وَ بَلَوْناهُمْ
و آزموديم ايشان را يعنى با ايشان معامله آزمايندگان كرديم
بِالْحَسَناتِ
به نيكوئيها چون خوبى معيشت و توانگرى و تندرستى
وَ السَّيِّئاتِ
و بديها چون شدت فقر و مصيبتها بنفس و مال
لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
شايد كه بازگردند به خدا از معصيت بطاعت گرايند ايشان بر معصيت مصر شده در نعمت كفران كردند و ترك شكر كرده استغناء و تكبر ظاهر كردند و در محنت ترك صبر كرده آغاز ناسزا كردند و گفتند يد اللّه مغلولة پس بر محك امتحان تمام عيار بيرون نيامدند .
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ
پس از پس آن صالحان در آمدند
فَخَلَفَ
پس آمدگان
وَرِثُوا الْكِتابَ
كه بميراث گرفتند تورية را يعنى بياموختند علم تورية را از پدران
يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الْأَدْنى
فرا ميگيرند خواسته از متاع اين چيزى فروتر و زبونتر كه دنياست مراد علماى يهود زمان حضرت رسالت است يعنى برشوه ميگيرند در حكم تفسير تحريف تورية را
وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا
و ميگويند زود باشد كه بيامرزد ما را و اين به جهت آن گفتند كه اعتقاد ايشان آن بود كه گناه روز ايشان بشب و جرم ايشان را بروز آمرزيده مىشود
وَ إِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ
و اگر بيايد بديشان متاع دنيا مثل آن متاع ديگر در حرمت
يَأْخُذُوهُ
فرا ميگيرند مراد آنست كه با وجود اصرار بر گرفتن رشوه و مانند آن از اموال حرام اميد ميدارند كه آمرزنده شوند و اصلا از آن توبه نميكنند و پشيمان نميشوند
أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثاقُ الْكِتابِ
آيا گرفته نشده است بر ايشان عهدى كه در تورية است
أَنْ لا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ
به آنكه نگويند بر خدا مگر سخن راست يعنى اينكه حكم تحريم ميكنند آمرزيده ميشوند بدون توبه محض افتراست و حق تعالى نگفته و به اين طريق در تورية عهد از ايشان فرا نگرفته
وَ دَرَسُوا ما فِيهِ
و خواندند آنچه در اوست و اين حكم در وى نديدهاند
وَ الدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ
و سراى آخرت بهتر است از متاع دنيا
لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ
مر