تو بر ميگرداند
وَ يَذَرَكَ
و ميگذارد ترا موسى يعنى ترك پرستش تو مىكند
وَ آلِهَتَكَ
و دست باز ميدارد از پرستش خدايان تو - مروى است كه فرعون مردمانرا بپرستش خود ميفرمود و خود ستارهها را ميپرستيد و اصح آنست كه او بر صورت خود بتان ساخته بود و هر يك از قوم را بتى داده كه اين را بپرستيد تا شما را به من نزديك گرداند از اينجهت ميگفت
أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى
اينخدايان خردند و من خداى بزرگترم القصه اعيان تختگاه فرعون او را تحريص كردند بر قتل موسى و قوم او فرعون چون دانست كه بر قتل موسى قادر نيست
قالَ
گفت در جواب ايشان كه
سَنُقَتِّلُ أَبْناءَهُمْ وَ نَسْتَحْيِي نِساءَهُمْ
زود باشد كه بر سر عمل خود رفته بكشيم مردان ايشانرا و زنده بگذاريم زنان ايشانرا تا خدمت ما كنند همچنانكه پيش از اين مىكردند
وَ إِنَّا فَوْقَهُمْ قاهِرُونَ
و بدرستيكه ما بر ايشان قاهرانيم و غالبان و همهء ايشان مقهور مااند چون اتباع موسى اين را بشنيدند مضطرب گشتند و بطريق استعانت روى بموسى آوردند و بعد از مشاهده اضطراب ايشان .
قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ
گفت موسى مر گروه خود را بر وجه تسلى
اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا
يارى خواهيد از خدا و صبر كنيد بر آنچه بر شما كنند
إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ
بدرستيكه زمين مر خداى راست
يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ
ميراث ميدهد هر كرا خواهد از بندگان خود
وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ
و سر انجام نيكو كه ظفر و نصرت است در دنيا و بهشت نعيم در عقبا مر پرهيزكارانست و ايندو سه روزه دولت كه فرعونيان دارند عنقريب زوال پذير شود بنى اسرائيل باز آغاز شكايت كرده .
قالُوا
گفتند از روى توجع و اينذاء يافتن از فرعونيان
أُوذِينا
رنجانيده شديم يعنى قبطيان ما را رنجانيدند و ايذاء كردند و ميكشتند
مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنا وَ مِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا
پيش از آنكه تو بيائى بما و ايذاء ميكنند ما را پس از آنكه تو آمدهء بما و هميشه ما را كارهاى پر مشقت ميفرمايند و در صدد قتل تو شدهاند
قالَ
گفت موسى هيچ غم مخوريد و جزع مكنيد
عَسى رَبُّكُمْ
شايد پروردگار شما يعنى طمع ميدارم و اميدوارم از او
أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ
آنكه هلاك گرداند دشمن شما را كه فرعونست و قوم او در مجمع آورده كه عسى بمعنى وجب است يعنى بر خدا واجب و لازمست كه دشمن شما را هلاك گرداند
وَ يَسْتَخْلِفَكُمْ
و خليفه گرداند شما را يعنى جانشين سازد شما را بعد از هلاك ايشان
فِي الْأَرْضِ
در زمين مصر
فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ
پس به