آن را عوض بدهد در دنيا يا در آخرت .
ابو هريره از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه خداى سبحانه و تعالى گفته است كه عبدى أنفق أنفق عليك ، اى بندهء من نفقه كن در راه من تا بر تو نفقه كنم ، و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : هيچ روز آفتاب برنيايد الّا كه در پهلوى او دو فرشته باشند كه ميگويند :
اللّهمّ عجّل للمنفق خلفا و للممسك تلفا « 1 » بار خدايا تعجيل كن هر نفقه كننده را بعوض و هر ممسك و نگاه دارنده را بتلف مال وى . انس مالك روايت كرد از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه :
هر شب فرشته ايست كه ندا مىكند كه : لدوا للموت ، بزائيد براى مرگ ، و ديگرى مىگويد كه : و ابنوا للخراب ، بنا كنيد براى خراب شدن ؛ و ديگرى ندا مىكند : هب للمنفق خلفا ؛ نفقه كننده را عوض ده ، و ديگرى گويد كه : أتلف ، تلف كن مال نگاه دارنده را ، و ديگرى ميگويد : كاشكى مردم را نيافريدندى ، و ديگرى ميگويد : چون آفريدند كاشكى بدانندى كه ايشان را چرا آفريدند . جابر بن عبد اللّه انصارى روايت كرد كه رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : كلّ معروف صدقة ، و ما وقى به المرء عرضه كتب له به صدقة ، و ما أنفق المؤمن من نفقه فعلى اللّه خلفها ضامنا الّا ما كان من نفقة فى بنيان او معصية ، گفت :
هر معروفى صدقه باشد ، و هر چه مرد عرض خود به آن نگاهدارد او را به آن صدقه نويسند ، و هر نفقهء كه مؤمن كرد خداى تعالى ضمان كرد كه عوض بدهد الّا آنچه در بنا يا در معصيت نفقه كند كه آن را عوض ندهد . ابو امامه گفت : نبايد كه تا شما به اين آيت اسراف كنيد كه من از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم شنيدم و الّا گوشهاى من كر باد كه او گفت :
ايّاكم و السرف فى المال و النفقة و عليكم بالاقتصاد ؛ فما افتقر قوم قطّ اقتصدوا ، از اسراف دور باشيد در مال و نفقه كردن و بر شما باد كه ميانه نگاه داريد كه هيچ كس درويش نشد هرگز كه او اقتصاد كرد و ميانه نگاه داشت
[ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ ]
و او بهترين روزى دهندگان است . [ و يوم نحشرهم ] و ياد كن اى محمّد آنروزى كه ما حشر كنيم اين كافران را آنگاه فرشتگان را گوئيم : اينان شما را مىپرستيدند ؟ ! اين بر سبيل تقريع
هامش
( 1 ) كذا در نسخ و در تفسير ابو الفتوح نيز ؛ ليكن آنچه بنظرم مىآيد عبارت حديث در ساير كتب معتبره چنين است : « اللهم عجل لكلّ منفق خلفا و لكلّ ممسك تلفا » .