گويند آنان كه در دوزخ باشند از كافران و فاسقان خازنان دوزخ را كه : خداى خود را بخوانيد تا يك روز عذاب را از ما سبك گرداند خازنان گويند :
[ أَ وَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ ]
نه بشما آمدند پيغمبران شما با حجّتهاى روشن و معجزات آوردند و شما را دعوت كردند ؟ - گويند : آرى آمدند ، خازنان گويند : پس شما دعا كنيد كه ما جز بدستورى « 1 » دعا نتوانيم كردن و ما را دستورى ندادهاند و دعاى شما را اجابتى نباشد از آنكه كافريد و دعاى كافران جز در گمراهى و ضياع نباشد و اين سخن شايد كه كلام خزنه باشد و شايد كه كلام خداى تعالى باشد آنگه گفت :
[ إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا ]
ما يارى ميكنيم رسولان خود را در دنيا و كسانى را كه ايمان آوردند هم بغلبه و هم بحجّت و اگر وقتى مغلوب شوند از دنيا نروند تا آنگه كه غالب شوند « 2 » و بعضى گفتند كه :
مراد برسل محمّد است چنان كه گفت :
[ يا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ ]
و آن روز كه باستند گواهان از پيغمبران و فرشتگان و مؤمنان روزى كه ظالمان را سود ندارد عذر خواستن ايشان ؛ از آنجا كه ملجأ و مضطرّ باشند و آيت دليل است بر بطلان
هامش
- همانست و قرائت ديگرى نيز شده چنان كه از اين عبارت ابو الفتوح ( ره ) برميآيد ( ج 4 چاپ اول ص 524 ؛ س 1 ) : «[ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ ]اى يقال لهم : أدخلوا ؛ گفتند :
ششصد هزار مقاتل بودند عكرمه و محمّد بن كعب گفتند : اين آيت دليل است بر عذاب گور براى آنكه خداى تعالى فرق كرد ميان اين و عذاب دوزخ ؛ اينجا گفت : النار يعرضون عليها ، و در عذاب دوزخ گفت : يوم تقوم الساعة ؛ [ ادخلوا ] مدنيان و كوفيان خواندند مگر ابو بكر و يعقوب[ أَدْخِلُوا ]بالف قطع و كسر خاء من الادخال يعنى درآريد آل فرعون را بسخت تر عذابى و[ آلَ ]منصوب باشد بر مفعول به و باقى قراء خواندند [ ادخلوا ] بضم الف و خاء من الدخول و ( آل فرعون ) منصوب باشد بر نداء يعنى « يا آل فرعون » و معنى آنكه در شويد اى آل فرعون در عذابى هر كدام سختتر » .
( 1 ) در بعضى نسخ باضافهء « خداى تعالى » .
( 2 ) در چند نسخه : « نشوند » .