سازد مجاهد گفت : يعنى او را بر روى در آتش اندازند عطا گفت : اوّلين عضوى كه آتش بوى رسد روى وى باشد از آنكه روى خود پيش بتان بر زمين نهاده باشد و گفتهاند :
به روى خود خواهد كه دفع آتش كند ؛ روى فرا پيش دارد براى آنكه دستهايش بسته باشد بغلّ و زنجير كه اگر گشاده بودى بدست آتش از خود دفع كردى و گفتهاند :
مراد به « روى » جملهء اعضاى ويست يعنى اين كس كه حال وى چنين باشد هرگز چون كسى باشد كه از عذاب ايمن باشد روز قيامت
[ وَ قِيلَ لِلظَّالِمِينَ ]
ستمكاران را گويند روز قيامت كه : بچشيد جزاى آنچه كسب كردهايد و و بال آن يعنى خزنهء دوزخ كافران را گويد « 1 » آنگه گفت :
[ كَذَّبَ الَّذِينَ ]
بدروغ زن داشتند پيغمبران خود را كسانى كه پيش ازيشان بودند تا لا جرم بايشان آمد عذاب خداى تعالى از آن جهت و از آنجا كه ايشان ندانستند و بخاطر ايشان بنگرديد
[ فَأَذاقَهُمُ اللَّهُ ]
پس بچشانيد ايشان را خداى تعالى رسوائى و عذاب و هوان در زندگانى دنيا بكشتن و اسير كردن و جزيه بر گردن ايشان نهادن ، و هر آينه عذاب آخرت بزرگتر است و رسواتر اگر انديشه كنند تا بدانند و از آنچه موجب آن عذاب باشد اجتناب نمايند .
[ سوره الزمر ( 39 ) : آيات 27 تا 31 ]
وَ لَقَدْ ضَرَبْنا لِلنَّاسِ فِي هذَا الْقُرْآنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ( 27 ) قُرْآناً عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِي عِوَجٍ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ( 28 ) ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً رَجُلاً فِيهِ شُرَكاءُ مُتَشاكِسُونَ وَ رَجُلاً سَلَماً لِرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيانِ مَثَلاً الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ ( 29 ) إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ ( 30 ) ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُونَ ( 31 )
بدرستيكه بزديم و پديد كرديم درين قرآن براى مردمان از هر مثل و داستانى تا باشد كه ايشان انديشه كنند و پند گيرند قرآنى
[ قُرْآناً عَرَبِيًّا ]
به زبان عربى سخن راست
هامش
( 1 ) كذا در نسخهء قديم و در ساير نسخ و در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « گويند » .