و ماه و آفتاب را مسخّر امر خود كرد تا هر يكى مىرود در فلك خود تا وقتى معيّن كرد ، و نام برده ، بدانيد كه اوست آن خداى كه عزيز است و غالب ؛ آمرزنده و پوشندهء گناه گناهكاران .
[ سوره الزمر ( 39 ) : آيه 6 ]
خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها وَ أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ الْأَنْعامِ ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ ذلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ ( 6 )
خداى تعالى بيافريد شما را از يك نفس يعنى نفس آدم آنگه جفت او را يعنى حوّا را هم از وى بيافريد يعنى از پهلوى چپ وى ، لفظ
[ ثُمَّ ]
براى آن آورد تا دلالت باشد بر آنكه ميان آفرينش آدم و آفرينش چندين خلق مباينتى و بعدى هست و مزيّتى و فضلى ، و گفتهاند : كه خداى تعالى فرزندان آدم را بر شكل ذرّ « 1 » از صلب آدم اخراج كرد و آنگه حوّا را بيافريد
[ وَ أَنْزَلَ لَكُمْ ]
و بيافريد براى شما از چهار پايان هشت جفت از اشتر دو ؛ نرى و مادهء ، و از گاو دو ، و از گوسفند دو ، و از بز دو ، و هر دوى جفت « 2 » باشند اين جفت آن باشد و آن جفت اين ، پس هشت جفت باشد و گفتهاند كه :
[ أَنْزَلَ ]
براى آن گفت كه حيوانات از نبات است يعنى از گياه و گياه از آب است و آب از آسمان
[ يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ ]
مىآفريند شما را در شكمهاى مادران شما خلقى پس از خلقى آفرينشى بعد از آفرينشى ، اوّل نطفه آنگه علقه آنگه مضغه تا آخر آيت « 3 » در سه تاريكى ؛ تاريكى شكم و تاريكى رحم و تاريكى مشيمه ، اين خداى كه افعال وى اينست پروردگار شماست ملك و پادشاهى ويراست و ويرا سزاست
[ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ]
هامش
( 1 ) در بعضى نسخ : « ذره » و در نسخهء قديم : « ذراير » .
( 2 ) در بعضى نسخ : « جفتى » .
( 3 ) مراد آيهء« ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظاماً فَكَسَوْنَا الْعِظامَ لَحْماً ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ »است كه آيهء 14 سورهء مباركهء « مؤمنون » است .