را كه سخن نميگوئيد ؟ ! آنگه بجانب ايشان چسبيد « 1 » و آن تبر بر ايشان ميزد زدنى بدست راست و بقوّتى تمام تا همه را خرد كرد و بشكست و مهين را رها كرد و تبر بر دوش او نهاد چون ايشان باز آمدند آنحالت بديدند گفتند : من فعل هذا ؟ - اين با خدايان ما كه كرد ؟ - بعضى از ايشان گفتند كه : اين ابراهيم كرده باشد كه ما پيش ازين ازو شنيديم كه او بدى اين بتان ميگفت پس همه روى بابراهيم نهادند و ميشتافتند .
[ سوره الصافات ( 37 ) : آيات 95 تا 101 ]
قالَ أَ تَعْبُدُونَ ما تَنْحِتُونَ ( 95 ) وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ ( 96 ) قالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْياناً فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ ( 97 ) فَأَرادُوا بِهِ كَيْداً فَجَعَلْناهُمُ الْأَسْفَلِينَ ( 98 ) وَ قالَ إِنِّي ذاهِبٌ إِلى رَبِّي سَيَهْدِينِ ( 99 )
رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ ( 100 ) فَبَشَّرْناهُ بِغُلامٍ حَلِيمٍ ( 101 )
چون بابراهيم رسيدند گفتند : اى ابراهيم اين با خدايان ما تو كردهء ؟ - او گفت :
نه كه بزرگ ايشان كرده باشد از ايشان بپرسيد ، ايشان گفتند كه : تو ميدانى كه اين بتان سخن نتوانند گفتن ، گفت : پس شما چه ميپرستيد ؟ و چرا مىپرستيد آن را كه شما مىتراشيد ؟ !
[ وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ ]
خداى تعالى شما را بيافريد و آنچه شما ميكنيد و ميسازيد از بتان اصل آن و جوهر آن خداى تعالى آفريده است و آفريده را چگونه پرستند عاقلان ؟ ! مجبّران را در اين آيت تمسّكى نيست بر آنكه افعال بندگان خلق خداى تعالى است و آفريدهء وى كه اگر چنان بودى بايستى كه ايشان عمل پرستيدندى عمل نتوان پرستيدن : ايشان معمول و منحوت خود را و ساخته و تراشيدهء خود را مىپرستيدند چون ابراهيم پيغمبر ايشان را الزام كرد و حجّت بر ايشان لازم شد گفتند : براى او بنائى سازيد عبد اللّه عباس گفت : حايطى بنا كردند از سنگ درازى او در آسمان سى ارش و پهناى او بيست ارش و او را پر از هيزم كردند و آتش در وى زدند آنگه ابراهيم را عليه السّلام در منجنيق نهادند و در آتش انداختند خداى تعالى
هامش
( 1 ) كذا صريحا در نسخهء قديمى و غالب سائر نسخ ليكن در بعضى نسخ : « رفت » و در برهان قاطع گفته : « چسبيدن با باى فارسى بر وزن رقصيدن اتصال يافتن جسمى باشد بجسم ديگر كه انفصال آن مشكل بود و چيزى را محكم بدست گرفتن و بمعنى ميل كردن هم آمده است » پس كلمهء « جنبيد » كه در تفسير ابو الفتوح ( جلد 4 چاپ اول ؛ ص 435 ؛ س 11 ) ديده مىشود مصحف « چسبيد » است .